May 24, 2026 | မြန်မာ
Category

Category: Media & Information Literacy

“သိပ္ပံဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ”

ဒီနိုင်ငံမှာ သိပ္ပံကို အထင်သေးတဲ့ သူအတော်များပါတယ်၊ ဒါက နားမလည်တဲ့သူတွေရဲ့ အပြစ်လို့ ကျွန်တော်က မမြင်ပါဘူး။ ခေတ်အဆက်ဆက် ဖိနှိပ်ခံလာရတဲ့ နိုင်ငံရဲ့ ပညာရေးစနစ်ကြောင့် သိမှုအဆင့်အတန်းနိမ့်ပါးနေကြရတဲ့ အဖြစ်ပါ။ ကျွန်တော်တို့ ငယ်ငယ်က ကျောင်းမှာ သိပ္ပံကို ကိုးတန်းမတိုင်ခင်အထိ ဘာသာရပ်တစ်ခုအနေနဲ့ အတန်းတိုင်းမှာ လေ့လာရပါတယ်၊ ခန့်မှန်းချေ ငါးတန်းလောက်က စလို့ သိပ္ပံဖတ်စာအုပ်ရဲ့ အဖွင့်အခန်းတိုင်းမှာ…

Zwe Thukha Min · Aug 18, 2023 · 4 min read

ရေမှာ မှတ်ဉာဏ်ရှိလား။ ရေမှတ်ဉာဏ်ဆိုတာ အချက်အလက်မှားလား။

Water Memory လို့ခေါ်တဲ့ ရေမှာ မှတ်ဉာဏ်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ ယုံတမ်းသိပ္ပံတုသီအိုရီတစ်ခုကို တော်တော်များများ သိကြပါတယ်။ အဲ့ဒီသီအိုရီရဲ့ အဆိုပြုချက်က ရေရဲ့မော်လီကျူးတွေဟာ ဖြတ်သန်းလာရတဲ့ ပုံရိပ်တွေကို မှတ်မိနိုင်စွမ်းရှိတယ်ဆိုတာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံထဲမှာလည်း ဒီရက်ပိုင်းအတွင်း အဲ့ဒီရေမှတ်ဉာဏ်နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေ တစ်ကျော့ပြန်ခေတ်စားလာလို့ Fact Hub ကနေပြီး အချက်အလက်စစ်ဆေးတဲ့ဆောင်းပါး ရေးသားမျှဝေလိုက်ရပါတယ်။ ဒီသီအိုရီက ယူဆချက်က ဒီလိုပါ။…

Zwe Thukha Min · Jul 29, 2023 · 1 min read

How to fact check?

၂၁ ရာစု အင်တာနက်ခေတ်မှာ သတင်းအချက်အလက်မှားပျံ့နှံ့မှုတွေဟာ အင်မတန်များပြားလာပါပြီ။ ဒီအချက်အလက်မှားတွေနဲ့ နားလည်မှုလွဲစေနိုင်တဲ့ အ‌ကြောင်းအရာတွေက ဖတ်ရှုသူလူအများရဲ့ အသိပညာပိုင်းကို အဆိပ်ခတ်နိုင်တဲ့ အရာတွေဖြစ်တာမလို့ အကြောင်းအရာတိုင်းကို မိမိကိုယ်ပိုင်အသိဉာဏ်နဲ့ ချင့်ချိန်စဉ်းစားပြီးမှ ယုံကြည်သင့်ပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း Fact Checking အဖွဲ့အစည်းတွေ ပေါ်ပေါက်လာတာဖြစ်လို့ အချက်အလက်မှား ဟုတ်၊ မဟုတ်ကို အဆိုပါအဖွဲ့အစည်းတွေကတဆင့် သိရှိလာနိုင်ပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့…

Fact Hub Editorial · Jun 6, 2023 · 9 min read

သိပ္ပံအကြောင်း သိပ္ပံအရာနှင့် လူထုအသိ (အယ်ဒီတာ့အာဘော်)

ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံက လူတွေက သိပ္ပံနဲ့ ပတ်သက်လာရင် သိပ္ပံအသိ၊ သိပ္ပံပညာ အင်မတန်မှ ခေါင်းပါးလွန်းပါတယ်။ ဒီလိုပြောရတာက မသိရ‌ကောင်းလားဆိုပြီး ဝေဖန်ရှုံ့ချအပြစ်တင်လိုစိတ်နဲ့ ပြောရခြင်းမဟုတ်ပါ။ ခေတ်အဆက်ဆက်က လူတွေရဲ့ သိမှုအဆင့်အတန်းက ဟိုးး မွေးကင်းစကလေးကနေစလို့ အသက် ၈၀ အရွယ်ရှိ သက်ကြီးရွယ်‌အိုတွေအထိ ဘာသာရေး လွှမ်းမိုးမှုနဲ့ မလွတ်ကင်းနိုင်လို့လို့ ကျွန်တော်က‌တော့ ယူဆပါတယ်။ ပညာရေးစနစ်နိမ့်ပါးတာရယ်…

Zwe Thukha Min · May 28, 2023 · 1 min read

ဂိမ်းကစားတာဟာ Career တစ်ခုအနေနဲ့ သတ်မှတ်နိုင်လား? (အယ်ဒီတာ့အာဘော်)

ဂိမ်းဆော့တာကို Career တစ်ခုအနေနဲ့ သတ်မှတ်လို့ရလားဆိုရင်တော့ ဖြစ်နိုင်ချေအရမ်းနည်းလို့ နိုးပါလို့သာဖြေချင်တယ်။ တကယ်တမ်း‌တွေးကြည့်ရင် ဂိမ်းဆော့တာက ကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အဖွဲ့နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ကစားရတဲ့ဂိမ်း‌တွေဟာ Teamwork ကို ပိုပြီး အားကောင်းစေနိုင်တယ်။ တစ်ဦးချင်းစွမ်းဆောင်ရည်က အနိုင်ရဖို့ မလုံလောက်တဲ့အတွက် အဖွဲ့လိုက်လုပ်ဆောင်မှု၊ အဖွဲ့ဝင်တွေကြား သတင်းအချက်အလက်မျှဝေမှုကို တိုးတက်စေနိုင်တယ်။ ဂိမ်းထဲမှာ အတွဲညီတဲ့ကစားဖော်က အပြင်လောကမှာလည်း ကိုယ်နဲ့အတွဲညီနိုင်သေးတယ်။ နောက်ပြီး…

Julian Htet Aung · May 22, 2023 · 1 min read

တရုတ်မဟာတံတိုင်းတစ်ခုတည်းကိုပဲ အာကာသကနေ မြင်ရတာမဟုတ်ပါဘူး

ဒီအပတ် Fact Check ပေးချင်တဲ့ အကြောင်းအရာအနေနဲ့ တရုတ်ပြည်က လူလုပ်မဟာတံတိုင်းတစ်ခုတည်းကိုပဲ အာကာသကနေ မြင်ရနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်အလက်မှားတစ်ခုအကြောင်းပါ။ ဒီ အကြောင်းအရာက နှစ်ပေါင်းများစွာ စွဲကပ်နေတဲ့ အချက်အလက်မှားတစ်ခုဖြစ်ပြီး အခုချိန်ထိ တော်တော်များများက ယုံနေကြဆဲပါပဲ။ ဒီအကြောင်းအရာကို ရုပ်ရှင်တွေ၊ စာအုပ်တွေနဲ့ တချို့နိုင်ငံတွေမှာဆို ပထဝီဘာသာရပ်ဖတ်စာအုပ်တွေမှာပါ ပြဋ္ဌာန်းထားတာပါ။ တချို့ဆိုရင် မဟာတံတိုင်းကို လကမ္ဘာပေါ်ကတောင် မြင်ရတယ်လို့…

Zwe Thukha Min · May 5, 2023 · 1 min read

မိနစ်သုံးဆယ်ကြာတဲ့ ရေဝက်ဝံ (Tardigrade) တွေရဲ့ ရှားပါး Threesome လိင်ဆက်ဆံမှုအား သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးမှ ဗီဒီယိုဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ရိုက်ကူးနိုင်ခဲ့

မိနစ်သုံးဆယ်ကြာတဲ့ ရေဝက်ဝံ (Tardigrade) တွေရဲ့ ရှားပါး Threesome လိင်ဆက်ဆံမှုကို သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးကနေပြီး ဗီဒီယိုအနေနဲ့ မှတ်တမ်းတင်ရိုက်ကူးထားနိုင်ခဲ့တယ်လို့ Science Alert မဂ္ဂဇင်းက ဆိုပါတယ်။ တာဒီဂရိတ်ခေါ် ရေဝက်ဝံတွေဟာ ကမ္ဘာပေါ်က သက်ရှိတွေထဲမှာ အသက်ရှင်နိုင်စွမ်းအမြင့်ဆုံးနဲ့ အသက်အပြင်းဆုံး အဏုဇီဝသက်ရှိတွေဖြစ်ကြပါတယ်။ အဲ့ဒီရေနေကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါလေးတွေက ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်ရောင်ခြည်တွေ၊ ဖိအားများတဲ့ ပင်လယ်အနက်ပိုင်းဒေသတွေ အပြင်…

Zwe Thukha Min · Apr 26, 2023 · 1 min read

ကမ္ဘာတစ်ဝန်း HIV ကူးစက်မှုနှုန်း ကျဆင်းလာသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အခြားဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတွေမှာ HIV ကူးစက်နှုန်း များပြားလာ

မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူငယ်တွေ ပွင့်လင်းမှုရှိလာတာနှင့်အမျှ HIV ရောဂါပြန့်ပွားနှုန်းတွေဟာလည်း တစ်ဟုန်ထိုးမြင့်မားလာပါတယ်။ တစ်ကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာအရ HIV ကူးစက်ခံရမှု ထုတ်ပြန်ချက်အသစ်ဟာ 1996 ခုနှစ်တုန်းကပျမ်းမျှလူသန်းပေါင်း 3.2 သန်းခန့် ရှိပြီး 2021 ခုနှစ်မှာတော့ 1.5 သန်းခန့်သာ ရှိတော့တာကြောင့် ပြန့်ပွားနှုန်းဟာ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာတာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Sex Education…

Fact Hub Editorial · Apr 20, 2023 · 1 min read
12

သိပ္ပံကို သင်ချစ်ပါသလား?

Get the best of Fact Hub Myanmar — science stories, fact-checks and explainers — straight to your inbox. Free, always.

No spam. Unsubscribe any time.