April 18, 2026 | မြန်မာ
Category

Category: Earth Sciences

ငလျင်ကို ဘာကြောင့် ကြိုတင်ခန့်မှန်းလို့ မရတာလဲ . . . ?

ငလျင်ကို ခန့်မှန်းနိုင်ဖို့အတွက် သိပ္ပံပညာရှင်တွေက နည်းလမ်းမျိုးစုံ၊ သုတေသနမျိုးစုံနဲ့ ခန့်မှန်းမော်ဒယ်မျိုးစုံကို ပြုစုလေ့လာခဲ့ကြပါတယ်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ် ကာလတွေဟာ မြေငလျင်ခန့်မှန်းမှုအပေါ် ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုသဘောဆောင်တဲ့အမြင်တွေ လွှမ်းမိုးခဲ့တဲ့ အချိန်ပါ။ ငလျင်ဟာ ကျောက်လွှာရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားတဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဒီကျောက်လွှာတွေရဲ့ ဘူမိအခြေအနေတွေကို လေ့လာပြီး ငလျင်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းလို့ ရမယ်ဆိုပြီး ယူဆခဲ့ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့…

Julian Htet Aung · Apr 4, 2025 · 1 min read
📰

ငလျင်၊ မိုးနဲ့ မြေပြိုခြင်း

မြေငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်ပြီးသွားရင် မြေသားအတွင်းပိုင်းမှာ ရှိတဲ့ အမှုန်လေးတွေက တုန်ခါမှုကြောင့် မြေသားရဲ့ တည်ဆောက်ပုံကို ပြောင်းလဲသွားစေပါတယ်။ ဒါက မြေသားရဲ့ ကြံ့ခိုင်မှုလို့ ခေါ်တဲ့ Shear-Strength ကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ လျော့ကျသွားစေပါတယ် (Shear-Strength ဆိုတာက မြေသားကို ဘေးတိုက် ရွေ့လျားစေတဲ့ အားတွေကို ပြန်ခုခံခြင်းလို့ အကြမ်းဖျင်း မှတ်လို့ရပြီး ဒီ S-S…

Min Z · Apr 4, 2025 · 1 min read

Pyroclastic Flow

အပူငွေ့နှင့် မီးတောင်မှ ဒြပ်များ ရွေ့လျားမှု (Pyroclastic Flow)  Pyroclastic Flow ဆိုတာက မီးတောင်ပေါက်ကွဲတဲ့အခါ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ဒြပ်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးရဲ့ ရွေ့လျားမှုဖြစ်စဉ်ကို ဆိုလိုတာပါ။ ဒီ ဒြပ်ပစ္စည်းတွေထဲမှာ ဖုန်မှုန့်၊ ပြာ၊ ကာဗွန်မိုနောက်ဆိုဒ် (Carbon Monoxide) နဲ့ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကလိုရိုက် (Hydrogen Chloride) တို့လို အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ပြဿနာဖြစ်စေတဲ့…

Fact Hub Editorial · Feb 18, 2025 · 1 min read

Biomagnification ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကြားဖူးပါသလား . . . ? 

Biomagnification  Biomagnification ဆိုတာ အန္တရာယ်ရှိဒြပ်တွေကို သက်ရှိတွေ စားမိရင်း အစာကွင်းဆက်ရဲ့ အပေါ်ကို တက်လေ အဲဒီအဆိပ်ပမာဏ များလေဖြစ်တာကို ခေါ်တာပါ။ ဒါကို နားလည်ဖို့ ရေကန်တစ်ကန်နဲ့ ဥပမာပေးပါရစေ။ ရေကန်ထဲမှာ ပလန့်ခ်တွန် (Plankton) လို့ ခေါ်တဲ့ အဏုဇီဝသက်ရှိလေးတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ သက်ရှိလေးတွေထဲမှာ ဓာတုအဆိပ်တစ်မျိုးရှိတယ်လို့ တွေးကြည့်ပါ။ မာကျူရီ…

Min Z · Nov 29, 2024 · 1 min read
📰
Geology Science Brief

“နေအဖွဲ့အစည်းအကြောင်း တစေ့တစောင်း”

စကြဝဠာကြီးထဲမှာ ‌ရေတွက်မဆုံးတဲ့ဂလက်ဆီတွေ၊ ကြယ်တွေ နဲ့ ဂြိုဟ်ပေါင်းမြောက်များစွာဟာ တည်ရှိနေပါတယ်။ အဲ့လိုများပြားလှတဲ့ဂလက်ဆီတွေထဲကမှ ကိုယ်တွေရဲ့ နေအဖွဲ့အစည်းတည်ရှိနေတဲ့ ဂလက်စ်ဆီကိုတော့ နဂါးငွေ့တန်းဂလက်စ်ဆီလို့ ခေါ်တွင်ကြပါတယ်။ နဂါးငွေ့တန်းဂလက်စ်ဆီထဲမှာဆိုရင် များပြားလှတဲ့ ကြယ်တွေနဲ့အတူ ဓာတ်ငွေတွေ၊ ဂြိုဟ်တွေနဲ့ အာကာသဖုန်မှုန့်တွေ အတူတကွရောယှက်လို့နေပါတယ်။ ဒီနေအဖွဲ့အစည်းမှာ ဘယ်လိုဂြိုဟ်တွေပါဝင်ပြီး ဘယ်လိုဖွဲ့စည်းထားတယ်ဆိုတာကိုတော့ အတူ‌လေ့လာကြည့်ကြပါမယ်။  နေအဖွဲ့အစည်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့တာကတော့  လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၄.၆…

Min Z · Oct 3, 2024 · 1 min read
Earth Sciences Explainer

“သမိုင်းတစ်‌လျှောက် အဆိုးရွားဆုံး ပျက်ကပ်”

‘ကပ်ဘေး‘ ဆိုတာ ကိုယ်တိုင်ကြုံတဲ့ လူတွေအတွက်တော့ ကြားရုံနဲ့တင် ကျောချမ်းစရာ၊ စိတ်မချမ်းသာစရာပါ။ ဒါပေမဲ့လဲ အကြောင်းအဖုံဖုံကြောင့် ကပ်အမျိုးမျိုး ကမ္ဘာပေါ် ဆိုက်ရောက်နေတာလဲ မျက်မြင်ပါပဲ။ မကြာသေးခင်က ကြုံခဲ့ရတဲ့ ကပ်တစ်ခုကတော့ Covid-19 ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါကြီးပေါ့။  ကပ်တွေဟာ သဘာဝတရားနဲ့ သက်ရှိတွေအပေါ်မှာ ကြီးမားတဲ့ သက်ရောက်မှု ရှိပြီး ‘ကပ်‌ဘေး’ မှာ သဘာဝကပ်ဘေး၊ ရောဂါကပ်ဘေး၊…

Zay Bhone Hlyan · Jan 9, 2024 · 2 min read
Earth Sciences Explainer

ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြင်းတွေဟာ ကမ္ဘာကြီးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာတွေကိုပြောပြနေသလဲ

လူသားတို့နေထိုင်ရာ ဒီကမ္ဘာမြေကြီးဟာ အမျိုးအစားစုံလှတဲ့ အပင်တွေ၊ မှိုတွေနဲ့ အစရှိတဲ့ သက်ရှိသတ္တဝါတွေရဲ့ ကျက်စားနေထိုင်ရာ ဒေသဆိုရင်လဲ မမှားပါဘူး။ ဒီကမ္ဘာကြီးဟာ ယနေ့ခေတ်မှာတင်မကဘဲ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာကတည်းက ရှင်သန်ခဲ့ကြတဲ့ သက်ရှိတို့ရဲ့ အိမ်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီအိမ်ကြီးဟာ သဘာဝသယံဇာတ ပေါများကြွယ်ဝပြီး ရာသီဥတုတွေ၊ ပထဝီမြေတွေ၊ မြေအောက်ရေနဲ့ မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်မှာရှိတဲ့ ရေတွေရဲ့ အပြောင်းအလဲရှိ‌နေတဲ့ နေရာတစ်ခုလဲ ဖြစ်နေပါတယ်။…

Aye Chan Oo · Dec 14, 2023 · 2 min read
Earth Sciences Explainer

မိုးလေ၀သဆိုတာ

  ကျွန်တော်တို့တွေအတွက် မနက်ခင်း အိပ်ရာက ထတာနဲ့ ဒီနေ့ရဲ့ မိုးလေ၀သ ဘယ်လိုရှိမယ်ဆိုတာကို ခန့်မှန်းတွက်ဆတာက နေ့စဉ် လုပ်ရိုးတစ်ခုလို ဖြစ်နေပါပြီ။ မိုးလေ၀သ ခန့်မှန်းချက်ကို နားထောင်ပြီး ဒါမှမဟုတ် မိမိဘာသာ ခန့်မှန်းပြီး နေ့တစ်နေ့အတွက် ပြင်ဆင်စရာရှိတာတွေကို ပြင်ဆင်ကြပါတယ်။ အပြင်သွားရသူတွေအနေနဲ့ မိုးလေ၀သ အခြေအနေကို တည်သွင်းတွက်ဆခြင်းမလုပ်ဘဲ ပူနွေးတဲ့နေ့မှာ အနွေးထည်ထူထူ ၀တ်သွားတာမျိုးက…

Shin Mon Thant · Dec 13, 2023 · 4 min read
Earth Sciences Explainer

ရေပြင်တွေ တိမ်ကောပြီး ကုန်းမြေထုကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရင်

ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာကြီးကို ရေပြင် ၇၁%၊ ကုန်းမြေ ၂၉% နဲ့ ဖုံးအုပ်ထားပါတယ်။ သမုဒ္ဒရာတွေဟာ ကမ္ဘာ့ ရေအရင်းမြစ်အားလုံးရဲ့ ၉၇% ရှိပါတယ်။ အကယ်၍များ ရေပြင်တွေဟာ ကုန်းမြေဖြစ်လာခဲ့ရင် ကမ္ဘာကြီးက ဘာတွေပြောင်းလဲမယ်လို့ ထင်ပါသလဲ။ ဆို‌တော့ အတူတူ လေ့လာကြည့်ကြပါမယ်။ အကယ်၍ ရေပြင်တွေသာ ကုန်းမြေဖြစ်လာရင် အပူချိန်တွေ ထိုးတက်လာမှာပါ။ သမုဒ္ဒရာတွေဟာ…

Fact Hub Editorial · Dec 5, 2023 · 3 min read

မိုးခြိမ်းသံဆိုတာ

ကျွန်တော်တို့ တော်တော်များများဟာ မိုးရွာတဲ့အခါ မိုးခြိမ်းသံနဲ့ လျှပ်စီးလက်တာတွေကို မြင်ဖူး၊ ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ ငယ်ငယ်တုန်းကလဲ လျှပ်စီးလက်တာကို အရင်မြင်လိုက်ရပြီးတဲ့နောက် မိုးခြိမ်းသံကြားလိုက်တဲ့ အခါတွေမှာ ကြောက်လို့ နားပိတ်ထားတာတွေ၊ ပြေးပုန်းတာတွေမျိုးကိုလဲ လုပ်ဖူးကြမှာပါ။ ဆိုတော့ မိုးရွာတဲ့ အခါတွေမှာ မိုးခြိမ်းသံ ဘယ်လိုထွက်ပေါ်လာသလဲ ဆိုတာကလဲ စိတ်ဝင်စားစရာပါပဲ။ ဆိုတော့ မိုးခြိမ်းသံဆိုတာကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာကြည့်ကြပါမယ်။  …

Aye Chan Oo · Nov 22, 2023 · 1 min read
12

သိပ္ပံကို သင်ချစ်ပါသလား?

Get the best of Fact Hub Myanmar — science stories, fact-checks and explainers — straight to your inbox. Free, always.

No spam. Unsubscribe any time.