Archive

Articles

Health

ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူရဲ့ အပြစ်ရှိစိတ် (Survivor Guilt) ကို ဘယ်လို သက်သာစေမလဲ . . .

ငလျင်ဟာ မိနစ်ပိုင်းလေးအတွင်းမှာတင် လူအများကြီးရဲ့ ဘဝတွေကို အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲစေနိုင်ခဲ့တာ မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ ကြုံခဲ့ကြရပြီးပါပြီ။ အားကောင်းတဲ့ ငလျင်ဒဏ်ကို ခံခဲ့ရပြီးတဲ့နောက် အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူတွေ၊ အသက်ဘေးကနေ လွတ်မြောက်လာသူတွေကြားမှာ Survivor Guilt (ရှင်ကျန်ရစ်ရတဲ့အတွက် အပြစ်ရှိသလို ခံစားရတာ) တွေ ဖြစ်ကြမှာ အနည်းနဲ့အများပါပဲ။ ဒီငလျင်ဒဏ်ကနေ လွတ်မြောက်ပြီး ရှင်သန်ကျန်ရစ်ရတဲ့အခါ —“ငါတို့အိမ်ကပဲ ပြိုမသွားခဲ့ဘူး…

Htet Phone Shein · Apr 2, 2026 · 1 min read

History

သမိုင်းထဲက ကွင်းဆက်လူသတ်သမား

Dr. Harold Shipman ဆိုတဲ့ သူကတော့ သမိုင်းမှာ ကွင်းဆက်လူသတ်သမားဆိုပြီး နာမည်ဆိုးနဲ့ကျော်ကြားတဲ့ ဗြိတိသျှ အထွေထွေရောဂါကု ဆရာ၀န်တစ်ယောက် ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ နော်တင်ဟမ်မြို့မှာ မွေးဖွားခဲ့ပါတယ်။ Leeds မြို့မှာ ဆေးပညာကိုလေ့လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ Great Manchester ကိုပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဟာရိုးက ၁၉၇၀ နောက်ပိုင်းကစပြီး…

Htoo Tay Za · Mar 24, 2026 · 1 min read

Technology

Wearable Technology တွေရဲ့ အနာဂတ်

အလွယ်တကူ၀တ်ဆင်သယ်ဆောင်သွားနိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေရဲ့ နည်းပညာတွေ Pedometers နဲ့ နှလုံးခုန်နှုန်းကိုပြပေးနိုင်တဲ့ မော်နီတာတွေကို စတင်မိတ်ဆက်လိုက်တဲ့အချိန်ကနေစပြီး သိသိသာသာတိုးတက်လာကြပါတယ်။ အခုအချိန်မှာဆိုရင် ကျနော်တို့တွေရဲ့ ကျန်းမာရေးကိုစောင့်ကြည့်ပေးနိုင်ပြီးတော့ နေ့စဉ်လှုပ်ရှားသွားလာမှုတွေကိုခြေရာခံနိုင်တဲ့ စက်ပစ္စည်းတွေအများအပြားရှိနေပါပြီ။ ဒီတစ်ခါမှာတော့ အလွယ်တကူ၀တ်ဆင်သယ်ဆောင်သွားနိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေရဲ့ တိုးတက်မှုတွေနဲ့ ခေတ်ရေစီးကြောင်းနဲ့အညီ တိုးတက်ပြောင်းလျက်ရှိနေတဲ့ နည်းပညာနယ်ပယ်အကြောင်းတွေကို ပြောပြသွားမှာပါ။ Smart Watch, Fitness trackers တွေနဲ့ Augmented…

Htoo Tay Za · Mar 24, 2026 · 1 min read

Physics

Nikola Tesla ရဲ့ ကြိုးမဲ့လျှပ်စစ်နည်းပညာ

Wireless Electricity ဒါမှမဟုတ် Wireless Power Transfer ဆိုပြီးသိကြတဲ့ ကြိုးမဲ့လျှပ်စစ်နည်းပညာဆိုတာဟာ ဝါယာကြိုးတွေ ကေဘယ်ကြိုးတွေမလိုဘဲ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို ထုတ်လွှတ်ပေးပို့နိုင်တဲ့ နည်းပညာတစ်ခုပါ။ ဒီနည်းပညာကို ကမ္ဘာကျော်သိပ္ပံပညာရှင် Nikola Tesla ကနေစတင်ခဲ့ပြီးတော့ လက်ရှိအချိန်မှာလည်း အများအပြားအသုံးပြုနေကြပါတယ်။ ဒီကြိုးမဲ့လျှပ်စစ်နည်းပညာဟာ Electromagnetic Induction နဲ့ Resonance နိယာမတွေပေါ်မှာ အခြေခံပြီး အလုပ်လုပ်ပါပါတယ်။…

Htoo Tay Za · Mar 24, 2026 · 1 min read

History

ဘောလုံးအားကစား ဒါမှမဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုမဟုတ်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု အပိုင်း (၃)

Click To Read Part 1 , Click To Read Part 2 ဘောလုံးစည်းမျဉ်းများနှင့် နည်းစနစ်များဆင့်ကဲတိုးတက်လာခြင်း _____________________________________________ လူကျွံဘောနှင့် အခြား နည်းနစ်များစတင်အသုံးပြုလာခြင်း ဘောလုံးကစားနည်းဟာ အချိန်နှင့်အမျှ သိသိသာသာ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာပြီး သူ့ရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေ၊ နည်းဗျူဟာတွေနဲ့အတူ ယနေ့ခေတ် ကစားတဲ့ပုံစံတွေကို ပုံဖော်ထားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို ဘောလုံးကစားနည်းဟာ ပိုပြီးရေပန်းစားလာခဲ့တာနှင့်အမျှ ကစားပွဲတွေကို ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့အတွက်…

Htoo Tay Za · Mar 24, 2026 · 1 min read

History

ဘောလုံးအားကစား ဒါမှမဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုမဟုတ်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု အပိုင်း (၂)

Click To Read Part 1 ဘောလုံးကစားနည်း၏အစောပိုင်းသမိုင်းကြောင်း ___________________________________________________ ရှေးခေတ်ဘောလုံးကစားနည်းနှင့် အလယ်ဥရောပ မော်ဒန်ဘောလုံးကစားနည်းဟာ လက်ရှိမှာ ကလေးကအစသိနေပြီဆိုပေမယ့် ဘောလုံးရဲ့ မူလအစကိုသိဖို့ဆိုရင်တော့ အလယ်ခေတ်ဥရောပကိုပြန်လည်လေ့လာကြည့်ရပါမယ်။ တရုတ်၊ ဂရိနဲ့ ရောမတို့ရဲ့ ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုခေတ်ကနေစတင်ခဲ့ပြီး အဲဒီကစားနည်းကိုပဲ ဂျပန်မှာကစားခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Kemari လို့အမည်ရှိတဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ကစားနည်းဟာ ဘောလုံးကိုမြေပြင်ပေါ်ကိုမထိအောင် လေထဲမှာကစားခဲ့ကြတာပါ။ အလယ်ခေတ်ဥရောပမှာတော့ ဘောလုံးကစားနည်းမျိုးစုံကို…

Htoo Tay Za · Mar 24, 2026 · 1 min read

History

ဘောလုံးအားကစား ဒါမှမဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုမဟုတ်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု

လက်ရှိအချိန်မှာ ကမ္ဘာပေါ်က အထင်ရှားဆုံး အားကစားကို ပြောပါဆိုရင် ဘောလုံးအားကစားကို ထိပ်ဆုံးက ပြေးမြင်ကြမှာ မလွဲဧကန်ပါပဲ။ ဒီအခန်းဆက်ဆောင်းပါးမှာတော့ ကျွန်တော်တို့ အားလုံးနဲ့ ရင်းနှီးကြတဲ့ ဘောလုံးအားကစားရဲ့ မူလဇာစ်မြစ်နဲ့အတူ ဘယ်လိုပေါ်ပေါက်လာတာလဲ၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အားကစားတစ်ခုအနေနဲ့၊ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုအနေနဲ့ ဘယ်လိုအရေးပါအရာရောက်တဲ့ ကဏ္ဍတစ်ခုမှာ တည်ရှိနေလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာတွေအပေါ် ဆွေးနွေးကြည့်ကြရအောင်ပါ။ ဘောလုံးရဲ့ဇာစ်မြစ်နှင့် အစောပိုင်းတိုးတက်မှုများ သိကြတဲ့အတိုင်း ဘောလုံးဆိုတာ…

Htoo Tay Za · Mar 24, 2026 · 1 min read

Environment

ပိုးမွှားမရှိသောကမ္ဘာ — ကမ္ဘာ့ သိုက်ကောင်းများ မရှိသောအခါ

ကျွန်ုပ်တို့ ငှက်ပျောသစ်သီးများ ကနေ ကောက်ပဲသီးနှံများ အထိ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း ကို ပိုးမွှားများ ကူညီဝှေ့နာ ပေးကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ပိုးမွှားများ ပျောက်ကွယ်သွားပါက ဘာဖြစ်မည်နည်း

Min Z · Mar 7, 2026 · 1 min read

Health

ငလျင်ဖြစ်ပြီးကာစ မူးဝေခြင်းနှင့် လှုပ်နေသလို ခံစားရခြင်း

Post-Earthquake Dizziness Syndrome (PEDS) ဟာ ငလျင်လှုပ်ပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ ထူးခြားတဲ့ လက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ PEDS ရဲ့ အဓိက လက္ခဏာတွေထဲမှာ အသိသာဆုံးက ခေါင်းမူးတာပါ။ အထူးသဖြင့် ခေါင်းထဲ ထိုင်နေတဲ့၊ မတ်တပ်ရပ်နေတဲ့ နေရာက လှုပ်နေသလို ခံစားရတာ၊ ပတ်ဝန်းကျင်က လည်နေသလို ခံစားရတာနဲ့ ငလျင်လှုပ်နေသေးတယ်လို့ ခံစားမိတာတွေ…

Fact Hub Editorial · Mar 7, 2026 · 1 min read

Health

hMPV ဆိုတာ ကပ်ရောဂါအသွင်ဆောင် ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးလား။

အခုရက်ပိုင်း လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံက ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းဂိတ်ကို တိုး၀င်နေကြ၊ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းနေကြတဲ့ စိတ်လန့်ဖွယ် လူနာအုပ်ကြီးကို စာဖတ်သူတို့ တွေ့မိ၊ မြင်မိကြမှာပါ။ ဒီလို ဗီဒိယိုဖိုင်လ်တွေနဲ့ ဓာတ်ပုံတွေကို ကြည့်မိလိုက်တဲ့ လူတွေအဖို့ အခုလို ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါအလွန်၊ အရှိန်သတ်ခါစ ကာလမှာ နောက်ထပ်ရောဂါမျိုးကွဲ တစ်ခုများ ပေါ်ထွက်လာလေသလားလို့ စိုးရိမ်မိမှာက မလွဲမသွေပါပဲ။ ဒီမေးခွန်းဟာ…

Khant Nyar Thar · Jan 18, 2025 · 1 min read