Lymphadenitis ဆိုတာက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခေါ်အဝေါ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး (lymph nodes) ရောင်ရမ်းခြင်းလို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ lymph nodes တွေမှာ ခန္ဓာကိုယ်က ရောဂါပိုးမွှားတွေကို တိုက်ထုတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးတဲ့ သွေးဖြူဥဆဲလ်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ lymph nodes တွေ ရောင်လာရတာက များသောအားဖြင့် ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ မှိုကတစ်ဆင့် ကူးစက်မှုကြောင့်ပါ။ ကင်ဆာကြောင့် ရောင်လာတာမျိုးလဲ…
အက်ဒီနိုစင်း ထရိုင်ဖော့စ်ဖိတ် အက်ဒီနိုစင်း ထရိုင်ဖော့စ်ဖိတ်ဆိုတာက သက်ရှိတွေအားလုံးမှာရှိတဲ့၊ ဆဲလ်နဲ့ဆိုင်တဲ့ စွမ်းအင်အသုံးပြုမှုနဲ့ သိုလှောင်မှုအတွက် မူလစွမ်းအင်အရင်းမြစ်တစ်ခုပါ။ အက်ဒနိုစင်းဆိုတာက အက်ဒနီးန် (adenine) ဆိုတဲ့ နိုက်ထရိုဂျင်ပါဝင်တဲ့ဘေ့စ်နဲ့ ရိုင်ဘို့စ်သကြား (ribose sugar) တို့ ပေါင်းစပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ‘ထရိုင် (tri)’ ဆိုတာက လက်တင်နဲ့ ဂရိဘာသာစကားအရ ‘သုံး’ လို့ အဓိပ္ပာယ်ရတာကြောင့်…
ယာကော့စကီး သက်ရောက်မှု (Yarkovsky Effect) ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှား (Asteroid) တွေရဲ့ မျက်နှာပြင်က နေ့ဘက်မှာ နေရောင်ခြည်ကို စုပ်ယူကာ အပူချိန်တက်လာပြီး ညဘက် ပြန်အေးသွားတဲ့အခါမှာတော့ စုပ်ယူထားတဲ့ အပူတွေကို ရောင်ခြည်အဖြစ် ပြန်ထုတ်လွှတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အပူရောင်ခြည်ထုတ်လွှတ်မှုတွေက ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားတွေအပေါ် ဒုံးစက်အငယ်စား (Mini-Thruster) လေးတစ်ခုလို တွန်းအားသက်ရောက်စေတာကို ယာကော့စကီး သက်ရောက်မှု (Yarkovsky Effect)…
မိုက်စနာ သက်ရောက်မှု (Meissner Effect) မိုက်စနာ သက်ရောက်မှုဆိုတာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို Critical Temperature (စူပါလျှပ်ကူးပစ္စည်းအဖြစ် စတင်ပြောင်းလဲတဲ့ အပူချိန်အမှတ်) အောက်ထိ အအေးခံလိုက်တဲ့အခါ သူ့ရဲ့ အတွင်းမှာရှိတဲ့ သံလိုက်စက်ကွင်းတွေကို ဖယ်ထုတ်ပစ်လိုက်ပြီး လျှပ်စီးကြောင်းတွေစီးကူးဖို့ လျှပ်စစ်ခုခံမှု (Electrical Resistance) မရှိတော့ဘဲ စူပါလျှပ်ကူးပစ္စည်း (Superconductor) အဖြစ် ကူးပြောင်းသွားတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ခေါ်တာပါ။ ပြင်ပသံလိုက်စက်ကွင်းတစ်ခု…
ကူးစက်ရောဂါဗေဒ (Epidemiology) ကူးစက်ရောဂါဗေဒ (Epidemiology) ဆိုတာ ဆေးသိပ္ပံရဲ့ ကိုင်းခွဲပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ရောဂါ (ဒါမှမဟုတ်) ကစဉ့်ကလျားဖြစ်စဉ် (Disorder) တစ်မျိုးမျိုးရဲ့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ကူးစက်ပုံနဲ့ ထိန်းချုပ်ပုံ အကြောင်းခံတွေကို လေ့လာတဲ့ ဘာသာရပ်ပါ။ အဓိကတော့ ဦးတည်လေ့လာမဲ့ ရောဂါတစ်ခုကို လူဘယ်နှယောက် ကူးစက်ခံရပြီးပြီလဲ၊ ရောဂါကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုပုံစံက ဘယ်လိုမျိုးလဲ၊ ဒီကူးစက်မှုနဲ့ ရောဂါက လူ့အဖွဲ့အစည်း၊…
ဆဲလ်သောက်ခြင်း (Pinocytosis) ဆဲလ်သောက်ခြင်း (Pinocytosis) ဆိုတာ ဆဲလ်ပြင်ပမှာ ရှိတဲ့ အာဟာရဓာတ်နဲ့ အိုင်ယွန်း (Ion) ပါဝင်တဲ့ အရည်တွေကို — ဆဲလ်တွင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရာမှာ သုံးတဲ့ ဆဲလ်ရည်ကြည်အိတ် (Vesicles) တွေနဲ့ ဆဲလ်အမြှေးပါးကနေတစ်ဆင့် — ဆိုက်တိုပလာဆမ် (Cytoplasm) ထဲကို ပို့ဆောင်တဲ့ ဆဲလ်သယ်ပို့နည်းတစ်မျိုးပါ။ အခြေခံအနေနဲ့တော့ ဆဲလ်သောက်ခြင်းဖြစ်စဉ်မှာ ဆဲလ်ပြင်ပက အရည်တွေကို သယ်ယူဖို့…
အသာရိုမာ (Atheroma) အသာရိုမာ (Atheroma) ဆိုတာ သွေးလွှတ်ကြောနံရံတွေမှာ စုပုံလေ့ရှိတဲ့ အဆီလွှာစု ဖြစ်ပြီး သွေးတွင်းမှာ လည်ပတ်နေတဲ့ ကိုလက်စထရော (Cholesterol)၊ ပရိုတင်း (Protein) စတဲ့ ဇီဝပစ္စည်းတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာပါ။ သွေးလွှတ်ကြောနံရံရဲ့ အတွင်းအနားကွပ် (Endothelial Lining) မှာရှိတဲ့ ဆဲလ်တွေဟာ အလွန်မြင့်တဲ့ သွေးတွင်းဖိအားကြောင့်ဖြစ်ဖြစ်၊ အဆိပ်ရှိဓာတုပစ္စည်းတွေကြောင့်ဖြစ်ဖြစ် တစ်ခါတရံမှာ…
ဖန်လုံအိမ်အာနိသင် (Greenhouse Effect) ဖန်လုံအိမ်အာနိသင်ဆိုတာ ကမ္ဘာ့လေထုထဲက ဓာတ်ငွေ့တွေဟာ နေကလာတဲ့ အပူလှိုင်းတွေကို ပြန်ထွက်မသွားအောင် ပိတ်လှောင်ထားလိုက်တဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ခေါ်တာပါ။ ဖန်လုံအိမ် (Greenhouse) ဆိုတာကတော့ နှစ်ဖက်ဖောက်မြင်-ဖန်သား (Transparent Glass) နဲ့ ဆောက်လုပ်ထားတဲ့ အထူးအဆောက်အအုံ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အပင်တွေကို ပြင်းထန်တဲ့ ရာသီဥတုဒဏ်ကနေ ကာကွယ်ဖို့ သူ့ကို စိုက်ပျိုးရေးမှာ…
အစာကွန်ရက် (Food Web)အစာကွန်ရက်ဆိုတာ ဂေဟစနစ်ထဲက အစာကွင်းဆက် (Food Chain) တွေအားလုံး ပါဝင်နေတဲ့ ကွန်ရက်တစ်ခုပါ။ အစာကွင်းဆက်ဆိုတာကတော့ သက်ရှိတစ်ကောင်ကနေ တခြားသက်ရှိတစ်ကောင်ကို အဆင့်ဆင့် စားသုံးပြီး စွမ်းအင်လွှဲပြောင်းတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ခေါ်တာပါ၊ ဥပမာ – မြက်ကို နှံကောင်က စား၊ နှံကောင်ကို ကြွက်က စား၊ ကြွက်ကို မြွေက…
အလင်းယိုင်ညွှန်းကိန်း (Refractive Index) အလင်းယိုင်ညွှန်းကိန်းဆိုတာ အလင်းတန်းတစ်ခုက သိပ်သည်းဆ မတူညီတဲ့ ကြားခံနယ်တွေကို ဖြတ်သန်းတဲ့အခါ လှိုင်းတွေရဲ့ ဂုဏ်သတ္တိအတိုင်း ဘယ်လောက်ပမာဏအထိ ယိမ်းယိုင်သွားသလဲဆိုတာကို တိုင်းတာရာမှာ အသုံးပြုတဲ့ အညွှန်းကိန်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရူပဗေဒနယ်ပယ်မှာ အလင်းယိုင်ညွှန်းကိန်းကို အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ ‘n’ နဲ့ ဖော်ပြကြပြီး အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်အနေနဲ့ နှစ်မျိုးရှိပါတယ်။ အလင်းဟာ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းဖြစ်တာနဲ့ အညီ…
