Fact Checks Archive - Fact Hub Myanmar

Space Exploration

အမေရိကန် ကွန်ဂရက်ညီလာခံမှာ ဂြိုဟ်သားတွေ အမှန်တကယ်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်း အတည်ပြုထားခြင်း မရှိပါဘူး။

အချက်အလက်မှား သတိပြုရန် မကြာသေးခင်အချိန်က လူမှုကွန်ယက်စာမျက်နှာပေါ် ပျံ့နှံ့လာတဲ့ အမေရိကန်ဥပဒေပြုလွှတ်တော် ကွန်ဂရက်ညီလာခံမှာ အမျိုးအမည်မသိ ပျံသန်းယာဉ် ; UFO တွေနဲ့ ကမ္ဘာဂြိုဟ်ပြင်ပသက်ရှိ ; ဂြိုဟ်သားတွေ တည်ရှိကြောင်း ကြေညာတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းခေါင်းစဉ်နဲ့ ပိုစ့်တစ်ခု အမည်မဖော်လိုတဲ့ စာမျက်နှာကနေတဆင့် မျှဝေထားတာကို Fact Hub က အချက်အလက် စစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။ ဖော်ပြချက်ထဲမှာ…

Min Z · Jul 27, 2023 · 1 min read

📰

Evolutionary Biology

“ရှေးတုန်းက လူတွေက အရွယ်အစားမကြီးသလို အသက်လည်းထူးပြီး ပိုမရှည်ပါဘူး”

လွန်ခဲ့တဲ့ အပတ်က ရှေးတုန်းက လူတွေက အရွယ်အစားအားဖြင့် မကြီးမားဘူးဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ အချက်အလက်စစ်ဆေးတဲ့ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ် ကျွန်တော်တို့ မျှဝေခဲ့ပါတယ်။ တစ်ဆက်တည်းအနေနဲ့ အဲ့ဒီဆောင်းပါးရဲ့ အောက်မှာ ဝိုင်းပြုံပြီး ဆွေးနွေးကြတဲ့ အကြောင်းအရာက ရှေးတုန်းက လူတွေက ဒီဘက်ခေတ်လူတွေနဲ့ စာရင် ပိုလို့တောင် အသက်ရှည်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကိုပါ။ မယုတ်မလွန်ပြောရရင် ဟိုးတုန်းက လူတွေက ဒီနေ့ခေတ်လူတွေထက်စာရင်…

Min Z · Jun 3, 2023 · 1 min read

📰

Astronomy & Space

အချက်အလက်မှား သတိပြုရန်

Popular News Journal က မေလ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ ပုံပါသတင်းခေါင်းစဉ် “ကမ္ဘာမှာ နောက်ထပ် လ တစ်ခုရှိနေတယ်” ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာက ဖတ်ရှုသူများကို အထင်အမြင်လွဲမှားစေနိုင်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်မှားတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ မတ် ၂၈ ရက်နေ့က သုတေသီတွေ စတင်တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ 2023 FW 13 အမည်ရှိ ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားတစ်ခုက…

Min Z · Jun 2, 2023 · 1 min read

📰

Evolutionary Biology

ရှေးတုန်းက လူသားတွေက အရွယ်အစားအားဖြင့် မကြီးမားပါဘူး

ကျွန်တော်တို့ ငယ်ငယ်တုန်းက ဖတ်ဖူးတဲ့ စာအုပ်တွေထဲမှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ သမိုင်းဆိုရင်လည်း မြန်မာ့သမိုင်းတွေထဲမှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒဏ္ဍာရီလာဝတ္ထု‌တွေမှာပဲဖြစ်ဖြစ် ဟိုးအရင်‌ခေတ်တုန်းက လူ‌တွေက အခုခေတ်လူတွေထက် အရွယ်အစားအားဖြင့် အများကြီးပိုကြီးကြတယ်။ အရပ်အမောင်းကလည်း ပိုရှည်သလို ခွန်အားဗလအားဖြင့်လည်း ကြီးမားကြတယ်။ မြန်မာ့သမိုင်းမှာဆိုရင်လည်း ကျန်စစ်သားတို့ ကနောင်မင်းသားကြီးတို့လို ရာဇဝင်တွင်တဲ့ သူရဲကောင်းတွေက ထန်းတစ်ရပ်အမြင့်နဲ့ ရန်သူတစ်ထောင်အားနဲ့ ညီမျှတဲ့ သန်မာမှုကို ပိုင်ဆိုင်ထားတယ်လို့ အမွှမ်းတင်ဖွဲ့ဆိုကြတာတွေကို တော်တော်များများ…

Min Z · May 26, 2023 · 1 min read

Science Fiction

ရေအောက်ထဲက အတ္တလန်တစ် ရွှေမြို့တော် ယုံတမ်းပုံပြင်

The Lost City of Atlantis လို့ပြောလိုက်တာနဲ့ ရေအောက်မှာပျောက်ဆုံးနေတဲ့ အတ္တလန်တစ် ရွှေမြို့တော်ကြီးကို လူတော်တော်များများ ပြေးမြင်မိကြမှာပါ။ ဒီပျောက်ဆုံးနေတဲ့ မြို့တော်အကြောင်းကို လူတော်တော်များများသိပြီးနေကြပြီဖြစ်ပေမယ့် သေချာမသိသေးတဲ့ သူတွေနဲ့ စိတ်ဝင်စားကြတဲ့သူတွေအတွက် အတ္တလန်တစ်မြို့တော်ကြီး အကြောင်းကို ပြန်လေ့လာကြည့်လိုက်ရအောင်ပါ။ ကျနော်တို့ရဲ့ ကမ္ဘာပေါ်မှာပျောက်ဆုံးနေတဲ့ မြို့တွေ အများအပြားရှိနေပြီးတော့ အဲ့အထဲကမှ တစ်ချို့ကိုတော့သိပ္ပံပညာရှင်တွေအနေနဲ့ ရှာတွေ့နိုင်ခဲ့ကြပြီဆိုပေမယ့် မရှာတွေ့သေးတဲ့…

Htoo Tay Za · May 21, 2023 · 1 min read

📰

Environmental Science

ပုရွက်ဆိတ်တွေက ရာသီဥတုကို အတိအကျ မခန့်မှန်းနိုင်ပါဘူး

ပုရွက်ဆိတ်တွေက ရာသီဥတုအပြောင်းအလဲတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆတစ်ခုက ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာ အင်မတန်ရေပန်းစားပါတယ်။ ပုရွက်ဆိတ်တွေက မိုးရွာတာ၊ မုန်တိုင်းတိုက်တာလိုမျိုး ရာသီဥတုအပြောင်းအလဲတွေနဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တွေကို ကြိုတင်သိရှိနိုင်ပြီး အသိုက်အမြှုံပြောင်းရွေ့တာမျိုး၊ ဘေးလွတ်ရာပိုင်းကို ရွေ့ပြောင်းကြတာမျိုး စတဲ့ အပြုအမူတွေ ပြုလုပ်လေ့ရှိတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ ဒီအကြောင်းအရာတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ သိပ္ပံနည်းကျ သက်သေပြချက်တွေ၊ လေ့လာမှုတွေနဲ့ သုတေသနတွေ ရှိရဲ့လားဆိုတာက မေးခွန်းထုတ်ချင်စရာပါ။…

Min Z · May 16, 2023 · 1 min read

📰

Science Communication

တရုတ်မဟာတံတိုင်းတစ်ခုတည်းကိုပဲ အာကာသကနေ မြင်ရတာမဟုတ်ပါဘူး

ဒီအပတ် Fact Check ပေးချင်တဲ့ အကြောင်းအရာအနေနဲ့ တရုတ်ပြည်က လူလုပ်မဟာတံတိုင်းတစ်ခုတည်းကိုပဲ အာကာသကနေ မြင်ရနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်အလက်မှားတစ်ခုအကြောင်းပါ။ ဒီ အကြောင်းအရာက နှစ်ပေါင်းများစွာ စွဲကပ်နေတဲ့ အချက်အလက်မှားတစ်ခုဖြစ်ပြီး အခုချိန်ထိ တော်တော်များများက ယုံနေကြဆဲပါပဲ။ ဒီအကြောင်းအရာကို ရုပ်ရှင်တွေ၊ စာအုပ်တွေနဲ့ တချို့နိုင်ငံတွေမှာဆို ပထဝီဘာသာရပ်ဖတ်စာအုပ်တွေမှာပါ ပြဋ္ဌာန်းထားတာပါ။ တချို့ဆိုရင် မဟာတံတိုင်းကို လကမ္ဘာပေါ်ကတောင် မြင်ရတယ်လို့…

Min Z · May 5, 2023 · 1 min read

Science Fiction

သိပ္ပံတု၊ သိပ္ပံယောင်တွေထဲက နာမည်အကြီးဆုံး ဘာမြူဒါတြိဂံ

ဒီတစ်ခေါက် Fact Hub ရဲ့ အပတ်စဉ် fact check အစီအစဉ်မှာဆိုရင် သိပ္ပံအတုအယောင် (pseudoscience) တွေထဲ နာမည်အကြီးဆုံးနဲ့ လူသိအများဆုံးဖြစ်တဲ့ ဘာမြူဒါတြိဂံဒေသက ယုံတမ်းအချက်အလက်အမှားတွေအကြောင်းကို ပြောပြပေးချင်ပါတယ်။ ဘာမြူဒါတြိဂံဆိုတာက သိပ္ပံပညာရှင်တွေ အဖြေမရှာနိုင်သေးဘဲ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်တဲ့ နေရာတစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ တချို့လူတွေ ယုံကြည်နေကြတဲ့ နေရာတစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။ မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာရဲ့ အနောက်ဘက်ပိုင်းမှာရှိနေတဲ့ ဒီနေရာမှာ…

Htoo Tay Za · Apr 28, 2023 · 1 min read

📰

Biology

ရွှေငါးတွေရဲ့ မှတ်ဉာဏ်က သုံးစက္ကန့်ထက်ပိုပါတယ်

ဒီတစ်ခေါက် Fact Hub ရဲ့ အပတ်စဉ် fact check အစီအစဉ်မှာတော့ ရွှေငါးတွေရဲ့ မှတ်ဉာဏ်နဲ့ပတ်သက်လို့ ကျွန်တော်တို့မှားယွင်းသိထားတဲ့ အ‌ကြောင်းအရာတွေအကြောင်း ဆွေးနွေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ငယ်ငယ်ကဖတ်ဖူးတဲ့ စာအုပ်တွေထဲမှာဖြစ်ဖြစ်၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်က ပိုစ့်တွေမှာပဲဖြစ်ဖြစ် တော်တော်များများဖတ်ဖူးကြမှာကတော့ ရွှေငါးတွေရဲ့ မှတ်ဉာဏ်က သုံးစက္ကန့်ပဲ ကြာတယ်ဆိုတာပါ။ တကယ်တော့ အဲ့ဒီအကြောင်းအရာဟာ Myth – ယုံတမ်းအချက်အလက်မှားတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။…

Min Z · Apr 21, 2023 · 1 min read

📰

Humanities & Social Sciences

အမျိုးသမီးဦးရေဟာ အမျိုးသားဦးရေထက်ပိုများတယ်ဆိုတာ တကယ်လား

ကမ္ဘာပေါ်မှာ အမျိုးသမီးဦးရေက အမျိုးသားဦးရေထက် သုံးဆတောင် ပိုများတယ်လို့ အချို့သောလူတွေက ပြောကြပါတယ်။ လူအများစုလည်း ဒီစကားကို သေချာပေါက်ကြားဖူးနေမှာပါ။ တကယ်တော့ အဲ့တာဟာ အချက်အလက်အမှားတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီစကားဟာ ဘယ်ကနေစတင်ခဲ့လဲဆိုရင် 2019 ခုနှစ်မှာ UN ကစာရင်းကောက်ယူထားတာပါဆိုပြီး Whatapps အကောင့်တစ်ခုကနေ သတင်းအမှားကိုဖော်ပြခဲ့ရာကဖြစ်ပါတယ်။ 2019 ခုနှစ်တုန်းက ကမ္ဘာပေါ်မှာ လူဦးရေ 7.8…

Min Z · Apr 3, 2023 · 1 min read

Fact Checks

သိပ္ပံကို သင်ချစ်ပါသလား?