အဲကာလတွေက RNA စဉ်တန်းကို ဖော်ထုတ်ဖို့ ကြိုးစားကြချိန်မှာ ဖရက်ဒရစ် ဆန်ဂါ (Fred Sanger) ရဲ့ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ လက်ရာတွေက စံတစ်ရပ်လို ဖြစ်နေပါပြီ။ ဆန်ဂါဟာ အရင်က သုတေသီတွေရဲ့ အကြံဉာဏ်တွေပေါ် အခြေခံရင်း ရှည်လျားလှတဲ့ မော်လီကျူးတွေကို အပိုင်းတိုလေးတွေ ဖြစ်အောင် ဖြတ်တောက်ပြီး အဲဒီအပိုင်းအစတွေကို ဂျယ်လ်ကော်လံ (Gel separation…
၁၉၆၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့မှာ အာဘားနား (Urbana) မြို့မှာရှိတဲ့ ဝုစ်က ကိန်းဘရစ်ချ်က ဖရန်စစ် ခရစ်ခ်ဆီကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဖွင့်ဟပြောပြထားတဲ့ စာတစ်စောင် ပို့ခဲ့ပါတယ်။ သူတို့နှစ်ယောက်က လွန်ခဲ့တဲ့ ၈ နှစ်လောက်ကတည်းက စသိကျွမ်းခဲ့ကြတာ။ အဲတုန်းက ဝုစ်က နယူးယော့ခ်ပြည်နယ်၊ စကန်နက်ခ်တဒီ (Schenectady) မြို့က ဂျန်နရယ်…
ကားလ် ဝုစ်ဟာ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှာ အီလီနွိုင်းပြည်နယ်၊ အာဘားနားမြို့က အီလီနွိုင်းတက္ကသိုလ်ဆီ ရောက်လာခဲ့ပါတယ် — ဇပ်ကာကန်းဒဲလ်တစ်ယောက် ရတ်ဂျားစ်တက္ကသိုလ်မှာ သူ့စာတမ်းကို ဖတ်ကြားတဲ့နှစ်နဲ့ တူတူပါပဲ။ နောက်ပိုင်းမှာ ‘မော်လီကျူးဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲဇာစ်မြစ်လေ့လာရေး’ (Molecular phylogenetics) ဖြစ်လာမဲ့ ဒီနယ်ပယ်သစ်ဟာ အဲဒီအချိန်မှာ တခြားနာမည်တွေနဲ့ တစ်စတစ်စ လူသိများလာတယ်။ ခရစ်ခ်က ‘ပရိုတိန်း အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း’…
တစ်ယောက်ကတော့ တကယ် လုပ်ခဲ့တယ်၊ ချက်ချင်းကြီးတော့ မဟုတ်ဘူးပေါ့။ ခုနစ်နှစ်လောက် ကြာသွားတဲ့ အတောအတွင်း တခြားသိပ္ပံပညာရှင် အတော်များများလဲ ဒီလို ခပ်ဆင်ဆင် အတွေးအကြံမျိုး ပေါက်လာဖို့ရာ နည်းမျိုးစုံနဲ့ လမ်းဖွင့်စမ်းသပ်နေခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီထဲ လင်းနက်စ် ပေါလင်း (Linus Pauling) နဲ့ အီမဲလ် ဇပ်ကာကန်းဒဲလ် (Emile Zuckerkandl) တို့ ၂…
မော်လီကျူလာ ဖိုင်လိုဂျနက်တစ် (Molecular phylogenetics) ဆိုတဲ့ မော်လီကျူးတွေကို အထောက်အထားအဖြစ် သုံးရင်း ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်အရ နွယ်ယှက်မှုတွေကို လေ့လာတဲ့ ပညာရပ်က ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှာ ဖရန်စစ် ခရစ်ခ် (Francis Crick) ရဲ့ အကြံပြုချက်တစ်ရပ်ကနေ အစပြုခဲ့တာပါ— တခြားအကြောင်း ဦးတည်တဲ့ အရေးကြီးစာတမ်းတစ်ခုထဲ စကားစပ်မိလို့ အယူအဆပိုင်း ခပ်ပါးပါးလေး ထည့်မိတ်ဆက်ခဲ့ရင်းကနေပေါ့။…
ဒါဝင်က မျိုးစိတ်များ၏ မူလအစာ စာအုပ်ရဲ့ အခန်းတစ်ခုအဆုံးမှာ သစ်ပင်နဲ့ ဥပစာပေး နှိုင်းထားတာကို စာတစ်ပိုဒ်နဲ့ ရှင်းပြခဲ့သေးတယ်။ “အဖူးလေးတွေ ဝေနေတဲ့ ခပ်စိမ်းစိမ်း အခက်အလက်လေးတွေက ရှင်သန်နေဆဲ မျိုးစိတ်တွေကို ကိုယ်စားပြုတယ်” — ဒါဝင်ရေးတယ်။ အဲဒီကနေမှ သူ နောက်ကြောင်းဆွဲကြည့်တယ် — ခြောက်ကပ်ကပ်ဖြစ်နေတဲ့ အခက်အလက်ဟောင်းတွေနဲ့ ကိုင်းအသေးလေးတွေကတော့ သိပ်မကြာခင်က မျိုးတုံးသွားတဲ့…
ဒါဝင် သူ့တိတ်တခိုးမှတ်စုစာအုပ် E ထဲ အဲဒီစာလေးကြောင်း ရေးခဲ့ချိန်ကနေ သူ့သီအိုရီကို လူသိရှင်ကြား ပထမဆုံးထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အချိန်အထိ နှစ်ပေါင်း ၂၀ နီးပါး ကြာမြင့်သွားတာပါ။ ဘယ်လိုဖြစ်လို့ အဲလောက် ကြန့်ကြာသွားရသလဲ အတော်နားလည်ရခက်ပါတယ်။ စာအုပ်ထွက်လာဖို့ဆို ပိုတောင်ကြာသွားသေး — စုစုပေါင်း ၂၁ နှစ် — မျိုးစိတ်များ၏ မူလအစ (On…
အဲဒီအချိန်မှာ ဒါဝင်ဟာ သူ့သီအီုရီကို ဘဝရဲ့ အချိန်ထက်ဝက်လောက် ပုံအောပြီး တိတ်တဆိတ် ထွင်းထုတည်ဆောက်နေခဲ့ပါပြီ။ ၁၈၃၇ မှာ သူ့ရဲ့ မှတ်စုစာအုပ် B ထဲ သစ်ပင်ပုံကြမ်း ဆွဲခဲ့ပြီးကတည်းက ဒါဝင်တစ်ယောက် စာတွေ ဆက်ဖတ်တယ်၊ အချက်အလက်တွေ စုဆောင်းတယ်၊ ယှက်နွယ်မှုပုံစံတွေ တွေးတောတယ်၊ စကားစုတွေ စမ်းနေရာချကြည့်တယ်။ နောက်ထပ် ၁၆ လလောက်…
လာမာ့ခ်ရဲ့ ဆင့်ကဲသစ်ပင်က ပထမဆုံးဆိုရင် အဲဒါရဲ့ တစ်ဖက်ခြမ်းမယ်တော့ အက်ဒဝပ် ဟစ်ချ်ကော့ခ် (Edward Hitchcock) ရဲ့ အကုန်လုံးကို မြေလှန်မဲ့ ဒါဝင့်အယူအဆမပေါ်ခင် ဆယ်စုနှစ်များ အလိုလောက်က နောက်ဆုံးသစ်ပင်ပုံစံ ရှိပါလိမ့်မယ်။ တကယ်တော့ ဟစ်ချ်ကော့ခ်က ၁၈၄၀ ပြည့်နှစ်မှာ ထုတ်တဲ့ သူ့ရဲ့ Elementary Geology ဆိုတဲ့ စာအုပ်ထဲမှာ တိရစ္ဆာန်အတွက်…
ဒီဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်အယူအဆက ပေါ်လာဖို့ သိပ်မကြာတော့သလို အဲဒါရောက်လာချိန်မှာလဲ သက်ရှိသစ်ပင်ရဲ့ အဓိပ္ပါယ်က လုံးလုံးပြောင်းလဲသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒီအရွေ့က တကယ်ကို သက်ရောက်မှု ကြီးပြီး အဲဒီခေတ်က လူတွေအတွက် စိတ်နှလုံး တုန်လှုပ်စရာ ဖြစ်ခဲ့တယ် — မိရိုးဖလာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကို စိန်ခေါ်နေလို့ပါ၊ ဒါကြောင့်လဲ အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်တာတွေ ရှိခဲ့တာပေါ့။ ပြင်သစ်က ဂန္ထဝင်ရှေးဦးဆင့်ကဲပညာရှင် ဂျင်း-ဘပ်တစ် လာမာ့ခ်…
