Earth Sciences Archives - Page 2 of 3

Earth Sciences

Biomagnification ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကြားဖူးပါသလား . . . ?

Biomagnification Biomagnification ဆိုတာ အန္တရာယ်ရှိဒြပ်တွေကို သက်ရှိတွေ စားမိရင်း အစာကွင်းဆက်ရဲ့ အပေါ်ကို တက်လေ အဲဒီအဆိပ်ပမာဏ များလေဖြစ်တာကို ခေါ်တာပါ။ ဒါကို နားလည်ဖို့ ရေကန်တစ်ကန်နဲ့ ဥပမာပေးပါရစေ။ ရေကန်ထဲမှာ ပလန့်ခ်တွန် (Plankton) လို့ ခေါ်တဲ့ အဏုဇီဝသက်ရှိလေးတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ သက်ရှိလေးတွေထဲမှာ ဓာတုအဆိပ်တစ်မျိုးရှိတယ်လို့ တွေးကြည့်ပါ။ မာကျူရီ…

Min Z · Nov 29, 2024 · 1 min read

📰

Geology Science Brief

“နေအဖွဲ့အစည်းအကြောင်း တစေ့တစောင်း”

စကြဝဠာကြီးထဲမှာ ‌ရေတွက်မဆုံးတဲ့ဂလက်ဆီတွေ၊ ကြယ်တွေ နဲ့ ဂြိုဟ်ပေါင်းမြောက်များစွာဟာ တည်ရှိနေပါတယ်။ အဲ့လိုများပြားလှတဲ့ဂလက်ဆီတွေထဲကမှ ကိုယ်တွေရဲ့ နေအဖွဲ့အစည်းတည်ရှိနေတဲ့ ဂလက်စ်ဆီကိုတော့ နဂါးငွေ့တန်းဂလက်စ်ဆီလို့ ခေါ်တွင်ကြပါတယ်။ နဂါးငွေ့တန်းဂလက်စ်ဆီထဲမှာဆိုရင် များပြားလှတဲ့ ကြယ်တွေနဲ့အတူ ဓာတ်ငွေတွေ၊ ဂြိုဟ်တွေနဲ့ အာကာသဖုန်မှုန့်တွေ အတူတကွရောယှက်လို့နေပါတယ်။ ဒီနေအဖွဲ့အစည်းမှာ ဘယ်လိုဂြိုဟ်တွေပါဝင်ပြီး ဘယ်လိုဖွဲ့စည်းထားတယ်ဆိုတာကိုတော့ အတူ‌လေ့လာကြည့်ကြပါမယ်။ နေအဖွဲ့အစည်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့တာကတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၄.၆…

Min Z · Oct 3, 2024 · 1 min read

Earth Sciences Explainer

“သမိုင်းတစ်‌လျှောက် အဆိုးရွားဆုံး ပျက်ကပ်”

‘ကပ်ဘေး‘ ဆိုတာ ကိုယ်တိုင်ကြုံတဲ့ လူတွေအတွက်တော့ ကြားရုံနဲ့တင် ကျောချမ်းစရာ၊ စိတ်မချမ်းသာစရာပါ။ ဒါပေမဲ့လဲ အကြောင်းအဖုံဖုံကြောင့် ကပ်အမျိုးမျိုး ကမ္ဘာပေါ် ဆိုက်ရောက်နေတာလဲ မျက်မြင်ပါပဲ။ မကြာသေးခင်က ကြုံခဲ့ရတဲ့ ကပ်တစ်ခုကတော့ Covid-19 ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါကြီးပေါ့။ ကပ်တွေဟာ သဘာဝတရားနဲ့ သက်ရှိတွေအပေါ်မှာ ကြီးမားတဲ့ သက်ရောက်မှု ရှိပြီး ‘ကပ်‌ဘေး’ မှာ သဘာဝကပ်ဘေး၊ ရောဂါကပ်ဘေး၊…

Zay Bhone Hlyan · Jan 9, 2024 · 2 min read

Earth Sciences Explainer

ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြင်းတွေဟာ ကမ္ဘာကြီးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာတွေကိုပြောပြနေသလဲ

လူသားတို့နေထိုင်ရာ ဒီကမ္ဘာမြေကြီးဟာ အမျိုးအစားစုံလှတဲ့ အပင်တွေ၊ မှိုတွေနဲ့ အစရှိတဲ့ သက်ရှိသတ္တဝါတွေရဲ့ ကျက်စားနေထိုင်ရာ ဒေသဆိုရင်လဲ မမှားပါဘူး။ ဒီကမ္ဘာကြီးဟာ ယနေ့ခေတ်မှာတင်မကဘဲ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာကတည်းက ရှင်သန်ခဲ့ကြတဲ့ သက်ရှိတို့ရဲ့ အိမ်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီအိမ်ကြီးဟာ သဘာဝသယံဇာတ ပေါများကြွယ်ဝပြီး ရာသီဥတုတွေ၊ ပထဝီမြေတွေ၊ မြေအောက်ရေနဲ့ မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်မှာရှိတဲ့ ရေတွေရဲ့ အပြောင်းအလဲရှိ‌နေတဲ့ နေရာတစ်ခုလဲ ဖြစ်နေပါတယ်။…

Aye Chan Oo · Dec 14, 2023 · 2 min read

Earth Sciences Explainer

မိုးလေ၀သဆိုတာ

ကျွန်တော်တို့တွေအတွက် မနက်ခင်း အိပ်ရာက ထတာနဲ့ ဒီနေ့ရဲ့ မိုးလေ၀သ ဘယ်လိုရှိမယ်ဆိုတာကို ခန့်မှန်းတွက်ဆတာက နေ့စဉ် လုပ်ရိုးတစ်ခုလို ဖြစ်နေပါပြီ။ မိုးလေ၀သ ခန့်မှန်းချက်ကို နားထောင်ပြီး ဒါမှမဟုတ် မိမိဘာသာ ခန့်မှန်းပြီး နေ့တစ်နေ့အတွက် ပြင်ဆင်စရာရှိတာတွေကို ပြင်ဆင်ကြပါတယ်။ အပြင်သွားရသူတွေအနေနဲ့ မိုးလေ၀သ အခြေအနေကို တည်သွင်းတွက်ဆခြင်းမလုပ်ဘဲ ပူနွေးတဲ့နေ့မှာ အနွေးထည်ထူထူ ၀တ်သွားတာမျိုးက…

Shin Mon Thant · Dec 13, 2023 · 4 min read

Earth Sciences Explainer

ရေပြင်တွေ တိမ်ကောပြီး ကုန်းမြေထုကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရင်

ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာကြီးကို ရေပြင် ၇၁%၊ ကုန်းမြေ ၂၉% နဲ့ ဖုံးအုပ်ထားပါတယ်။ သမုဒ္ဒရာတွေဟာ ကမ္ဘာ့ ရေအရင်းမြစ်အားလုံးရဲ့ ၉၇% ရှိပါတယ်။ အကယ်၍များ ရေပြင်တွေဟာ ကုန်းမြေဖြစ်လာခဲ့ရင် ကမ္ဘာကြီးက ဘာတွေပြောင်းလဲမယ်လို့ ထင်ပါသလဲ။ ဆို‌တော့ အတူတူ လေ့လာကြည့်ကြပါမယ်။ အကယ်၍ ရေပြင်တွေသာ ကုန်းမြေဖြစ်လာရင် အပူချိန်တွေ ထိုးတက်လာမှာပါ။ သမုဒ္ဒရာတွေဟာ…

Fact Hub Editorial · Dec 5, 2023 · 3 min read

Climatology

မိုးခြိမ်းသံဆိုတာ

ကျွန်တော်တို့ တော်တော်များများဟာ မိုးရွာတဲ့အခါ မိုးခြိမ်းသံနဲ့ လျှပ်စီးလက်တာတွေကို မြင်ဖူး၊ ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ ငယ်ငယ်တုန်းကလဲ လျှပ်စီးလက်တာကို အရင်မြင်လိုက်ရပြီးတဲ့နောက် မိုးခြိမ်းသံကြားလိုက်တဲ့ အခါတွေမှာ ကြောက်လို့ နားပိတ်ထားတာတွေ၊ ပြေးပုန်းတာတွေမျိုးကိုလဲ လုပ်ဖူးကြမှာပါ။ ဆိုတော့ မိုးရွာတဲ့ အခါတွေမှာ မိုးခြိမ်းသံ ဘယ်လိုထွက်ပေါ်လာသလဲ ဆိုတာကလဲ စိတ်ဝင်စားစရာပါပဲ။ ဆိုတော့ မိုးခြိမ်းသံဆိုတာကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာကြည့်ကြပါမယ်။ …

Aye Chan Oo · Nov 22, 2023 · 1 min read

Climate Change

အေးစက်လာတဲ့ ဆောင်းညများ

ကျွန်တော်တို့ ရှင်သန်နေထိုင်ရာ ‌ကမ္ဘာမြေကြီးဟာ ကားတွေ၊ စက်ရုံတွေ အစရှိတဲ့ နေရာတွေက ထွက်တဲ့ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်တွေနဲ့ တခြား လေထုညစ်ညမ်းစေတဲ့ အကြောင်းတွေကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွေ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ပိုပို ပျက်စီးယိုယွင်းလာပြီး အပူချိန်တွေလဲ မြင့်မားလာတဲ့ အကြောင်း အားလုံးသိနှင့်ပြီးသားဖြစ်ပါတယ်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကြည့်မယ်ဆိုရင်တောင် တစ်နှစ်နဲ့ တစ်နှစ် နွေရာသီရောက်လာတိုင်းမှာ သိသိသာသာ ပိုပြီး…

Zay Bhone Hlyan · Nov 13, 2023 · 1 min read

Earth Sciences

ရွှေတို့ရဲ့ ဆန်းကြယ်သော တည်ရှိမှု

ကမ္ဘာမြေပေါ်မှာ ရှိနေတဲ့ ရွှေတွေရဲ့ ဖြစ်ပေါ်မှုဟာ ကမ္ဘာ့ပြင်ပနေရာကနေ စတင်ခဲ့တယ်လို့ ပြောမယ်ဆိုရင် စာဖတ်သူတို့ အံ့သြကောင်း အံ့သြသွားနိုင်ပါတယ်။ ရွှေဆိုတာ သတ္တု (Metal) တစ်မျိုးဖြစ်ပြီးတော့ သူ့မှာ တခြားသတ္တုတွေနဲ့ မတူဘဲ တစ်မူထူးခြားနေတဲ့ ဂုဏ်ရည်ဂုဏ်သွေးနဲ့ တည်ရှိမှုတွေရှိပါတယ်။ ရွှေဟာ လှပခြင်း၊ အလွယ်တကူ ပုံသွင်းလို့ ရနိုင်ခြင်းနဲ့ နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ ကြာတဲ့အထိ ပျက်စီးယိုယွင်းသွားခြင်း…

Aye Chan Oo · Nov 8, 2023 · 1 min read

Earth Sciences

ဆောင်းရာသီရဲ့ ဆီးနှင်းအလှ

သဘာဝတရားကြီးက အင်မတန်ကို လှပပါတယ်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို အလှဆင်ပေးနေတဲ့ တိမ်စိုင်တွေ၊ မိုးတွေ၊ သက်တံ့တွေ၊ သစ်ပင်တွေနဲ့ ဆီးနှင်းတွေရဲ့ ဖြစ်တည်မှုတွေဟာ ဆန်းကြယ်သလို စိတ်ဝင်စားဖို့လဲ ကောင်းပါတယ်။ ဆောင်းရာသီမှာ တွေ့ရတတ်တဲ့ ဆီးနှင်းဆိုတာ ဆောင်းရာသီကို အလှဆင်ပေးနေတဲ့ အရာတစ်ခုပါပဲ။ ဆီးနှင်းဆိုတာ အငွေ့ပျံခြင်းဖြစ်စဥ် (Evaporation) မပါဘဲ မဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါဘူး။ အငွေ့ပျံခြင်းဖြစ်စဥ်ဆိုတာ အပူ (Heat)…

Aye Chan Oo · Nov 2, 2023 · 4 min read

Category: Earth Sciences

သိပ္ပံကို သင်ချစ်ပါသလား?