Explainers Archive - Page 10 of 10

Astronomy & Space

အော်ရီယွန်တာရာ (ခ) မောင်ရင်ဆိုင်းထမ်းတာရာ

အော်ရီယွန်တာရာက ကမ္ဘာ့လည်ပတ်ဝင်ရိုးအီကွေတာမျဉ်းအနီးအနား Right Ascentation +5° မှာ တည်ရှိတဲ့အတွက် ကမ္ဘာ့နေရာအနှံ့အပြားကနေ မြင်တွေ့နိုင်တယ် (Right Ascentation ဆိုတာ တည်နေရာကို အီကွေတာကနေ ဝင်ရိုးစွန်းအကြား ဒီဂရီနဲ့ တိုင်းတာလေ့ရှိပြီး အပေါင်းလက္ခဏာဆိုရင် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းပေါ်၊ အနုတ်လက္ခဏာဆိုရင် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းပေါ်မှာတည်ရှိတယ်၊ ဓူဝံကြယ်က Right Ascentation +89°မှာရှိနေတဲ့အတွက် မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းထိပ်နားလေးမှာရှိနေတယ်၊ နက္ခတ္တကိုသြဒီနိတ်သတ်မှတ်ပုံကို ဆောင်းပါးသပ်သပ်နဲ့ဖော်ပြပါ့မယ်)။…

Julian Htet Aung · May 4, 2023 · 3 min read

Physics

လွတ်မြောက်အလျင် အမေးအဖြေ

Q: လွတ်မြောက်အလျင်ဆိုတာ ဘာကိုပြောတာလဲဗျ? A: လွတ်မြောက်အလျင်ဆိုတာက ဂြိုလ်တစ်စင်းရဲ့ ဒြပ်ဆွဲအားကိုအန်တုပြီး အနန္တထိခရီးနှင်နိုင်တဲ့ အရွေ့စွမ်းအင်လုံလောက်မှုပဲ၊ ဒြပ်ဆွဲအားဆိုတာ သိတဲ့အတိုင်း အနန္တအကွာအဝေးအထိသက်ရောက်တယ်၊ ဒါပေမယ့် အဲ့လိုတာဝေးအားတစ်ခုဖြစ်နေတာတောင် ဝတ္ထုကိုသူ့ဆီပြန်လာအောင် လုပ်နိုင်မှာမဟုတ်ဘူး။ ဒီလိုဒြပ်ဆွဲအားကို လွတ်မြောက်လို့ လွတ်မြောက်အလျင်လို့ခေါ်ကြတာ.. Q: နာမည်ကျ အလျင်လို့ခေါ်ပြီး ဘာလို့ စွမ်းအင်လုံလောက်မှုလို့ ပြောထားတာလဲဗျ? A: ဒါကကျတော့ နားလည်လွယ်အောင်ရှင်းပြလိုက်တာ၊…

Julian Htet Aung · May 3, 2023 · 1 min read

Public Health

အသံတိတ် လူသတ်လက်နက် Heat Stroke အပူရှပ်ရောဂါ

“အသံတိတ် လူသတ်လက်နက် Heat Stroke အပူရှပ်ရောဂါ” ယနေ့ခေတ်မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အပူအချိန်ကို ဘာကတော့ဘယ်လိုပါလို့ ရှည်ရှည်ဝေးဝေး ရှင်းပြစရာလိုမယ်မထင်ပါဘူး။ မြန်မာ့နိုင်ငံရဲ့အပူချိန်က အာရှတစ်ခွင်မှာတောင် အပူဆုံးနံပတ်တစ်နေရာကရပ်တည်နေခဲ့ပါပြီ။ ဒီအတွက် နွေရာသီမှာ အရမ်းပြင်းတဲ့အပူအချိန်ကြောင့်ဖြစ်တတ်တဲ့ Heat Stroke အကြောင်းကို ဆောင်ရန်ရှောင်ရန်တွေနှင့်အတူ ဘာတွေကြိုတင်ကာကွယ်ရမလဲဆိုတာ ပြောပြပေးချင်ပါတယ်။ အပူရှပ်တယ်ဆိုရင် လူတွေက သာမန်ပဲလို့ထင်တတ်ကြပါတယ်။ ဆေးမြီးတိုလေးတွေလုပ်လိုက် နေမကောင်းဖြစ်ရင် ပါရာစီတမောသောက်လိုက်…

Myo Myat · Apr 29, 2023 · 2 min read

Astronomy & Space

လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ နေကို ရေနဲ့ငြှိမ်းသတ်လို့ ရနိုင်လား။ ရေပမာဏ ဘယ်လောက်လိုအပ်မလဲ ?

ကျွန်တော်တို့ အကုန်လုံး ငယ်ငယ်က သိပ္ပံမှာ သင်ရတာအရ နေဆိုတာ လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ ဓာတ်ငွေ့လုံးလို့ သိထားကြပါတယ်။ အခုလို နွေခေါင်ခေါင်အချိန်မှာ ရာသီဥတုက အင်မတန်ပူတဲ့အပြင်ကို လျှပ်စစ်မီးပါ မလာတဲ့အခါကျ အဲ့လောက်အထိကို ပူပြင်းနိုင်လွန်းတဲ့ နေလုံးကြီးကို ရေနဲ့ လောင်းပြီး ငြှိမ်းဖို့ ကြံကြံဖန်ဖန်တွေးမိတဲ့ သူတွေရှိမယ်ထင်ပါတယ်။ ဒီတစ်ခေါက်တော့ လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ နေကို ရေနဲ့ငြှိမ်းသတ်လို့ ရနိုင်မလား…

Zwe Thukha Min · Apr 28, 2023 · 3 min read

📰

Astronomy & Space

ဖိုတွန်တစ်လုံးဟာ နေရဲ့ဝတ်ဆံကနေ ကမ္ဘာကိုရောက်ဖို့ နှစ်‌ပေါင်းသိန်းချီ ဘာကြောင့်ကြာမြင့်ရတာလဲ

နေဆီကအလင်းရောင် တစ်နည်း ဖိုတွန်အမှုန်တွေဟာ နေရဲ့မျက်နှာပြင်ကနေ ကမ္ဘာကိုရောက်ရှိဖို့အတွက် အချိန် ၈ မိနစ်ခန့် ယူရတယ်။ ကျွန်တော်တို့မြင်တွေ့နေရတဲ့နေက အခုတည်ရှိနေတဲ့နေမဟုတ်၊ လွန်ခဲ့တဲ့ (၈) မိနစ်က နေသာဖြစ်တယ်။ ဒါကအလင်းအလျင်ဖြစ်တဲ့ တစ်စက္ကန့်ကို ကီလိုမီတာ၃သိန်းနှုန်းနဲ့ တွက်ချက်ထားတာ။ ဒါပေမယ့် အံ့ဩစရာတစ်ခုကောင်းတာကတော့ ဖိုတွန်တစ်လုံးဟာ နေရဲ့မျက်နှာပြင်ကနေ ကမ္ဘာဆီရောက်ဖို့ ၈မိနစ်ပဲ အချိန်ယူရပေမယ့် နေရဲ့ဝတ်ဆံကနေ မျက်နှာပြင်ဆီကိုရောက်ရှိဖို့တော့…

Julian Htet Aung · Apr 24, 2023 · 3 min read

Astronomy & Space

ကမ္ဘာဂြိုလ်ပြင်ပ သက်ရှိဖြစ်တည်မှုရှာဖွေခြင်း အပိုင်း (၂)

Click To Read Part 1 မားစ်ဂြိုလ်နဲ့ သူ့ရဲ့အလားအလာ ၂၄.၆ နာရီကြာမြင့်တဲ့နေ့တာ၊ ၂‌၅ ဒီဂရီတိမ်းစောင်း‌နေတဲ့ လည်ပတ်ဝင်ရိုး၊ သံနဲ့ နီကယ်အများစုဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ဂြိုဟ်ဝတ်ဆံ၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲနိုင်ခြင်း စတဲ့အချက်တွေ‌ကြောင့် မားစ်ဂြိုလ်ဟာ ကျွန်တော်တို့ကမ္ဘာနဲ့အ‌တော်ကို ဆင်တူနေတယ်။ ကမ္ဘာနဲ့နီးကပ်‌နေတဲ့ ကျောက်သားဂြိုဟ်တစ်စင်းဖြစ်နေတာကြောင့်လည်း လေ့လာရပိုလွယ်ကူစေပါတယ်။ ဒီလိုအချက်တွေကြောင့် ဂြိုဟ်နီကြီးဟာ ပြင်ပသက်ရှိဖြစ်တည်မှုအကြောင်းစူးစမ်းလေ့လာရာမှာ ဦးစားပေးအနေနဲ့ တည်ရှိနေတာပါ။…

Julian Htet Aung · Apr 22, 2023 · 2 min read

Ecology

ဓာတုဗေဒနဲ့သလင်းကျောက်

Chemical compound တစ်ခုဖြစ်‌တဲ့ သလင်းကျောက်မှာ ဆီလီကွန်အက်တမ်တစ်လုံးနဲ့ အောက်ဆီဂျင်အက်တမ်နှစ်လုံးပါဝင်ပါတယ်။ သင်္ကေတနဲ့ဖော်ပြရမယ်ဆိုရင်တော့ SiO2 ဖြစ်ပါတယ်။ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ များများစားစား တွေ့ရှိရတတ်တဲ့ သတ္တုပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့အပြင် တစ်မူထူးခြားတဲ့ အရည်အသွေးတွေ ဂုဏ်သတ္တိတွေကြောင့် အလွန် အသုံးဝင်တဲ့သဘာဝ တွင်းထွက်ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ သလင်းကျောက်တွေကို လက်ရှိအချိန်အထိ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ပေါပေါများများတွေ့ရှိနိုင်ပါသေးတယ်။ ဘယ်လိုအပူချိန်မှာမဆို အသွင်အပြင်တွေ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီးတော့ မီးသင့်ကျောက်၊ အသွင်ပြောင်းကျောက်နဲ့ အနည်ကျကျောက်တွေအဖြစ်…

Fact Hub Editorial · Apr 21, 2023 · 1 min read

Artificial Intelligence

Ai ဆိုတာဘာလဲ

စက္ကန့်နဲ့အမျှတိုးတက်ပြောင်းလဲနေတဲ့ အခုလက်ရှိကမ္ဘာကြီးမှာ အရှိန်အဟုန်ပြင်းပြင်းနဲ့ တိုးတက်လာနေတဲ့ နည်းပညာတစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲ့တာက တခြားတော့မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့နဲ့ ရင်းနှီးပြီးသားဖြစ်တဲ့ ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာ ( Artificial intelligence) ပဲဖြစ်ပါတယ်။ AI ဟာဆိုရင် ကျနော်တို့လူသားတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘ၀ကိုပြောင်းလဲလာစေနိုင်တဲ့အထိ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိနေတာပါ။ ဒါဆိုရင် ဒီလောက်တောင် အသုံး၀င်ပါတယ်ဆိုတဲ့ AI ဆိုတာကဘာကြီးလဲ။ Artificial Intelligence (AI) ဆိုတာကတော့…

Htoo Tay Za · Apr 19, 2023 · 5 min read

Artificial Intelligence

တိုးတက်လာတဲ့ နည်းပညာများနှင့် စပ်လျဉ်း၍

ကျွန်တော်တို့ကမ္ဘာကြီးမှာ နည်းပညာတွေတိုးတက်လာတဲ့အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်နွယ်မှုတွေရှိလာပြီး မူလရည်ရွယ်ချက်ကနေတစ်ဆင့် ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်လာတဲ့နည်းပညာတွေပေါ်ပေါက်လာကြပါတယ်။ ဥပမာအနေနဲ့ဆိုရင် ကွန်ပျူတာရဲ့အစောပိုင်းကာလတွေမှာ ကြီးမားတဲ့အရွယ်အစားနဲ့ ဈေးလည်းကြီးသလို သိပ္ပံနဲ့ စစ်ရေးရည်ရွယ်ချက်အချို့အတွက်ပဲ အဓိကအသုံးပြုခဲ့ကြပေမဲ့ 1970 နဲ့ 1980 ခုနှစ်ပိုင်း ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာတွေစတင်မိတ်ဆက်ချိန်မှာတော့ ကွန်ပျူတာတွေကို သာမန်ပြည်သူတွေကအစ ပိုမိုအသုံးပြုလာနိုင်ခဲ့ကြတာပါ။ နည်းပညာအမျိုးအစားအများအပြားရှိတယ်ဆိုပေမဲ့ အသုံးအများဆုံးနည်းပညာအမျိုးအစားအချို့ကတော့ – Information Technology (IT) –…

Htoo Tay Za · Apr 18, 2023 · 1 min read

Astronomy & Space

နာဆာ အနေနဲ့ ဘာကြောင့် လကမ္ဘာပေါ် ကို ပြန်လည်အခြေချချင်လာကြရတာလဲ။

အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးတွေမှာ ဆယ်စုနှစ်များစွာ ရှေ့ဆုံးကနေ ဦးဆောင်နေတဲ့ နာဆာအဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ လက်ရှိအချိန်မှာ “Artemis Program” လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ ပရိုဂရမ်တစ်ခုနှင့်အတူ လူသားတွေ လကမ္ဘာပေါ်ကို အခြေချသွားရောက်နိုင်ရေးအတွက် ပြင်ဆင်နေကြပါတယ်။ “Artemis” ပရိုဂရမ်ဆိုတာကတော့ လပေါ်မှာ လူသားတွေရဲ့နေထိုင်တည်ရှိမှုကို စတင်ထူထောင်ဖို့ရယ်၊ အနာဂတ်မှာအင်္ဂါဂြိုဟ်နဲ့အတူ အခြားနက်ရှိုင်းတဲ့အာကာသနေရာတွေကို စူးစမ်းရှာဖွေဖို့အတွက် ခြေလှမ်းသစ်တစ်ခုအဖြစ် လှမ်းဖို့ရည်ရွယ်ထားတဲ့ ပရိုဂရမ်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် နာဆာအနေနဲ့…

Htoo Tay Za · Apr 9, 2023 · 1 min read

Explainers

သိပ္ပံကို သင်ချစ်ပါသလား?