June 2, 2026 | မြန်မာ
Archive

Explainers

Physics Explainer

သံတစ်ကီလိုနဲ့ ဝါဂွမ်းတစ်ကီလို ဘယ်ဟာက တကယ်ပိုလေးတာလဲ . . . ?

――――――― ခေါင်းစဉ်ကို ဖတ်ကြည့်ပြီးတာနဲ့ အတော်များများရဲ့ ခေါင်းထဲမှာ အဖြေတွေ ရှိနေကြလောက်မယ် ထင်ပါတယ်။ သံတစ်ကီလိုနဲ့ ဝါဂွမ်းတစ်ကီလို . . . တစ်ကီလိုချင်း တူတူပဲမို့ ဘာကမှ ပိုလေးမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ တွေးထားသူတွေ များမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ ရူပဗေဒကို ထဲထဲဝင်ဝင် လေ့လာနေသူတွေရဲ့ အဖြေကတော့ အဲဒါနဲ့ ကွဲနေပါလိမ့်မယ်။  အဲဒီကွဲနေတဲ့…

Zwe Thukha Min · Jan 19, 2024 · 3 min read
Biology Explainer

ဆေးမင်ကြောင်နဲ့ အရေပြားကြားက တိုက်ပွဲ

ဆေးမင်ကြောင်ဆိုတာ မြန်မာတွေနဲ့ မစိမ်းတဲ့ အရာတစ်ခုပါ။ ရှေးအစဉ်အဆက်ကတည်းက ထိုးကွင်းတွေ ရေးထိုးလာကြတဲ့ မြန်မာတွေအဖို့ ဆေးမင်ကြောင် မထိုးရင်  ယောက်ျားမပီသ,သလိုတောင် ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလို ဘိုးဘေးအစဉ်ဆက် လက်ဆင့်ကမ်းလာတဲ့ ဆေးမင်ကြောင်ဟာ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကို ကာကွယ်ပေးနေတဲ့ တပ်သားလေးတွေကို ဖျက်ဆီးပစ်နေကြတယ်ဆိုတာကိုရော သိကြပါသလား . . . ။ လူ့အရေပြားက ခံတပ်ကြီးတစ်ခုနဲ့…

Aung Bhone Myint Htoo · Jan 18, 2024 · 1 min read

လူတွေ အသက်မရှူဘဲ ရှင်သန်နိုင်ရဲ့လား . . . ? 

ကျန်းမာတဲ့ လူတစ်ယောက်က တစ်မိနစ်ကို ပျမ်းမျှ ၁၂ ကြိမ်လောက် အသက်ရှူလေ့ရှိပါတယ်။ တစ်နာရီကို အကြိမ်ရေ ၇၀၀ ကျော်နဲ့ တစ်နေ့ကို အကြိမ် ၁၇၀၀၀၊ တစ်နှစ်လုံးဆို အသက်အရှူအသွင်းလုပ်တဲ့ အကြိမ်‌ရေက ၆၃ သိန်းကျော်တာပေါ့။

Fact Hub Editorial · Jan 15, 2024 · 1 min read
Linguistics Analysis

“ခွေး” သည် “ခွေး” မဟုတ်ဘဲ “ကြောင်” ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့ နှင့် ပလာတာ ထပ်တရာ ပြဿနာ

ကိုယ့်အနားမှာ “ဝုတ် ဝုတ်” လို့ ဟောင်နေတဲ့ သတ္တဝါတစ်ကောင် ရှိနေမယ်၊ ဒီသတ္တဝါကို သင်က “ခွေး” လို့ ခေါ်လေ့ရှိမယ်။ ဒါပေမဲ့ သင့်အနားကို လူတစ်ယောက် ရောက်လာပြီး ဒီသတ္တဝါကို “ကြောင်” လို့ ပြောလိုက်တဲ့အခါ သင် ဘယ်လို ထင်မိမလဲ။ ဒီလူက ပုံမှန်ရော ဟုတ်ရဲ့လား၊ ထူးဆန်းနေပါလား၊ ငါတို့အားလုံးနီးပါး ခေါ်နေကြတဲ့ “ခွေး” ကို သူက ဘာကြောင့် “ကြောင်” လို့ ခေါ်နေတာလဲ၊ တစ်ခုခုတော့ တစ်ခုခုပဲ . . . စသဖြင့် တွေးကောင်းတွေးနေမိနိုင်ပါတယ်။ အများသဘောတူ လက်ခံထားတဲ့ ဝေါဟာရသတ်မှတ်ချက်ကို အခြားလူတစ်ယောက်က သွေဖည်ပြောလိုက်တဲ့အခါ ဒါဟာ လွဲမှားမှုတစ်ခု ဟုတ်ပါသလား . . . ။

Htet Phone Shein · Jan 13, 2024 · 7 min read
Chemistry Explainer

ပြောင်းလဲခြင်းကို လေ့လာခြင်း

လူသားတွေဟာ နေ့စဥ်နဲ့အမျှ ပြောင်းလဲနေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးပေါ်မှာ နေထိုင်နေကြပါတယ်။ အရာဝတ္တုပစ္စည်းတွေ ဟောင်းသွားတာကိုလဲ ပုံမှန် မြင်တွေ့နေရပြီး ဒီဝတ္ထုတွေရဲ့ ရုပ်ဂုဏ်နဲ့ ဓာတ်ဂုဏ် ပြောင်းလဲနေတာကိုလဲ မြင်နေရပါတယ်။ ဒါဆိုရင် ဘာလို့များ အဲဒီလိုတွေ ပြောင်းလဲရသလဲလို့ မေးရင် ဓာတုဗေဒကြောင့်ပါ လို့ပဲ ဖြေပါမယ်။ ဓာတုဗေဒ (Chemistry) လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ လူအတော်များများက အက်တမ်တွေ၊…

Aye Chan Oo · Jan 11, 2024 · 5 min read
Earth Sciences Explainer

“သမိုင်းတစ်‌လျှောက် အဆိုးရွားဆုံး ပျက်ကပ်”

‘ကပ်ဘေး‘ ဆိုတာ ကိုယ်တိုင်ကြုံတဲ့ လူတွေအတွက်တော့ ကြားရုံနဲ့တင် ကျောချမ်းစရာ၊ စိတ်မချမ်းသာစရာပါ။ ဒါပေမဲ့လဲ အကြောင်းအဖုံဖုံကြောင့် ကပ်အမျိုးမျိုး ကမ္ဘာပေါ် ဆိုက်ရောက်နေတာလဲ မျက်မြင်ပါပဲ။ မကြာသေးခင်က ကြုံခဲ့ရတဲ့ ကပ်တစ်ခုကတော့ Covid-19 ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါကြီးပေါ့။  ကပ်တွေဟာ သဘာဝတရားနဲ့ သက်ရှိတွေအပေါ်မှာ ကြီးမားတဲ့ သက်ရောက်မှု ရှိပြီး ‘ကပ်‌ဘေး’ မှာ သဘာဝကပ်ဘေး၊ ရောဂါကပ်ဘေး၊…

Zay Bhone Hlyan · Jan 9, 2024 · 2 min read

လူသားတွေသာ အပင်တွေလို  photosynthesis လုပ်နိုင်ခဲ့ရင် . . .

လူသားတွေက အသက်ရှင်သန်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ စွမ်းအင်ရဖို့ အခြားသက်ရှိတွေကို စားနေရပေမဲ့ အပင်တွေကတော့ လူသားတွေလို မဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တိုင်အစာချက်လုပ်နိုင်ကြောင်းကို သိကြပြီးဖြစ်မှာပါ။ တကယ်လို့သာ လူသားတွေက အပင်တွေလို လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ရှိနေခဲ့ရင်ရော . . .? လူတွေက အပင်တွေလို အစာချက်လုပ်နိုင်ဖို့ဆိုရင် အပင်တွေ အစာချက်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အရာမှန်သမျှ လူတွေမှာ ရှိနေရပါမယ်။…

Shin Mon Thant · Jan 8, 2024 · 1 min read
Astronomy & Space Explainer

ဥတ္တရအလင်းတန်းတွေကို သွားကြည့်ရအောင်

  ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းဒေသတွေရဲ့ ကောင်းကင်ထက်မှာ တွေ့ရတတ်တဲ့ အလင်းတန်းရှည်ကြီးတွေကို စာဖတ်သူတွေ သတိထားကြပါလိမ့်မယ်။ ကောင်းကင်မှာ ဒီလို သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အလှတရားဟာ ကမ္ဘာအနှံ့က ခရီးသွားတွေကို ဆွဲဆောင်နေတဲ့အပြင် သိပ္ပံရှုထောင့်က ကြည့်ရင်လဲ စိတ်ဝင်စားစရာပါပဲ။ ဒီတော့ ဒီအလင်းရောင်စဉ်တန်းတွေရဲ့ ကကြိုးဆင်လှုပ်ရှားမှုတွေနောက်ကို Fact Hub နဲ့အတူ ဒီနေ့ အလည်သွားကြည့်ကြရအောင်လား . .…

Aye Chan Oo · Jan 4, 2024 · 2 min read
Literature Explainer

“သရုပ်ဖော်ရေးသားခြင်းနှင့် နိမိတ်ပုံများကြားက ဆက်စပ်ချက်”

“နိမိတ်ပုံ၏ အနက်နှင့် သဘောသဘာဝ” – ဖတ်ရန်နှိပ်ပါ။ ==== နိမိတ်ပုံဖန်တီးရာတွင် အသုံးပြုသော သရုပ်ဖော်နည်းသည် ဝတ္ထုများတွင် ထည့်သွင်းရေးသား လေ့ရှိသော သာမန်သရုပ်ဖော်နည်းများနှင့် မတူဘဲ စာရေးဆရာ၏ စေတနာနှင့် အတွေးခံစားမှုအသိ တို့ထိပါ ထင်ဟပ်နိုင်သော နည်းစနစ်ဖြစ်သည်။ ထိုအချက်နှင့် ပတ်သက်၍ “နိမိတ်ပုံ /Image/ မှတ်စု နှင့် မှတ်ချက်အချို့” တွင်…

Htet Phone Shein · Dec 23, 2023 · 4 min read
Earth Sciences Explainer

ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြင်းတွေဟာ ကမ္ဘာကြီးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာတွေကိုပြောပြနေသလဲ

လူသားတို့နေထိုင်ရာ ဒီကမ္ဘာမြေကြီးဟာ အမျိုးအစားစုံလှတဲ့ အပင်တွေ၊ မှိုတွေနဲ့ အစရှိတဲ့ သက်ရှိသတ္တဝါတွေရဲ့ ကျက်စားနေထိုင်ရာ ဒေသဆိုရင်လဲ မမှားပါဘူး။ ဒီကမ္ဘာကြီးဟာ ယနေ့ခေတ်မှာတင်မကဘဲ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာကတည်းက ရှင်သန်ခဲ့ကြတဲ့ သက်ရှိတို့ရဲ့ အိမ်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီအိမ်ကြီးဟာ သဘာဝသယံဇာတ ပေါများကြွယ်ဝပြီး ရာသီဥတုတွေ၊ ပထဝီမြေတွေ၊ မြေအောက်ရေနဲ့ မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်မှာရှိတဲ့ ရေတွေရဲ့ အပြောင်းအလဲရှိ‌နေတဲ့ နေရာတစ်ခုလဲ ဖြစ်နေပါတယ်။…

Aye Chan Oo · Dec 14, 2023 · 2 min read
1234510

သိပ္ပံကို သင်ချစ်ပါသလား?

Get the best of Fact Hub Myanmar — science stories, fact-checks and explainers — straight to your inbox. Free, always.

No spam. Unsubscribe any time.