May 24, 2026 | မြန်မာ
Verified · Fact-checked

Fact Checks

We verify claims circulating in Burmese media and social networks, and explain what the science actually says.

ညအခါ ကောင်းကင်ယံထက်မှာ မြင်ရတဲ့ ကြယ်တွေအားလုံးက သေဆုံးပြီးသားလား။

ကျွန်တော်တို့ အားလုံးလိုလို အင်တာနက်မှာ မြင်ဖူး၊ ကြားဖူးကြတဲ့ အကြောင်းအရာ  တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲ့ဒါက ညအခါ ကောင်းကင်မှာ မြင်ရတဲ့ ကြယ်တွေ အားလုံးက သေဆုံးပြီးသား ဖြစ်ပြီး ကျွန်တော်တို့က သူတို့ရဲ့ အတိတ်က ပုံရိပ်ကို ကြည့်နေရတယ်ဆိုတာပါ။  ကြယ်တွေ၊ ဂြိုဟ်တွေနဲ့ အာကာသနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဝတ္ထုတွေရဲ့ တည်ရှိရာ နေရာ…

Zwe Thukha Min · Nov 2, 2023 · 1 min read

လူသားတွေက ဆင့်ကဲပြောင်းလဲနေတုန်းလား။

သဘာဝရဲ့ ရွေးချယ်ခြင်းဆိုတာ ဒါဝင့် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှု သီအိုရီရဲ့ အင်မတန်လှပတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပဲ။ အရိုင်းဆန်တဲ့ လောကကြီးမှာ သဘာဝနဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် နေနိုင်မှသာလျှင် အသက်ရှင်ကျန်ရရိုး ထုံးစံရှိတယ်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာလဲ သဘာဝနဲ့ လိုက်လျောညီထွေ အဖြစ်ဆုံး သက်ရှိတွေသာ ရှင်သန်ကျန်ရစ်ခဲ့ရတယ်။ သဘာဝနဲ့ အံဝင်ခွင်ကျ မဖြစ်တဲ့ကောင် ပျောက်ကွယ်ရတာပဲ။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်း ရာချီ ထောင်ချီတုန်းကလဲပဲ…

Zwe Thukha Min · Oct 7, 2023 · 1 min read

အစာစားနေချိန် စကားမပြောသင့်တာ အမှန်လား။

လူတော်တော်များများက “အစာစားနေချိန် စကားမပြောနဲ့” ဆိုတဲ့ စကားကို အကြိမ်ကြိမ်ကြားဖူးကြမှာပါ။ ဒါကို အများစုက ရှိသင့်ရှိထိုက်တဲ့ Manner (အမူအကျင့်) တစ်ခုအနေနဲ့ သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်လက်ကိုင်ကျင့်သုံးသင့်ရဲ့လား။ ဘာကြောင့်လဲ။ ကျွန်တော်တို့ အစာစား၊ ရေသောက်တဲ့ အချိန်တွေမှာဆိုရင် Epiglottis (အသံအိုးဖုံး) က Trachea/ Windpipe (လေပြွန်) ထဲကို အစာနဲ့…

Zay Bhone Hlyan · Sep 27, 2023 · 1 min read

မျက်စိနာရောဂါဟာ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အကြည့်ခြင်းကနေ ကူးစက်နိုင်ပါသလား။

လတ်တလော ဒေသတွင်းမှာ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း မြင့်တက်နေတဲ့ ရောဂါတစ်မျိုး ရှိပါတယ်၊ မျက်စိနာခြင်းပါ။ မျက်စိနာခြင်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဟိုးအရင်ကတည်းက နာမည်ကြီးတဲ့ အယူအဆတစ်ခုရှိပါတယ်၊ မျက်စိနာတဲ့ ရောဂါဟာ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် မျက်လုံးအကြည့်ခြင်းကနေ ကူးစက်နိုင်တယ်ဆိုတာပါ။ ဒီအယူအဆက မှန်ကန်ရဲ့လား၊ ပညာရှင်တွေက ဒါ အယူအဆကို အမှန်လို့ သတ်မှတ်ရဲ့လား၊ စတာတွေကို Fact Hub…

Zwe Thukha Min · Sep 22, 2023 · 1 min read

မက္ကစီကို ကွန်ဂရက် ကြားနာပွဲမှာ ဂြိုဟ်သားတွေရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့

လက်တင်အမေရိက နိုင်ငံတွေကြား UFO တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ပထမဆုံး ပြုလုပ်တဲ့ ကွန်ဂရက် ကြားနာပွဲမှာ လူသားမဟုတ်တဲ့ အခြား မျိုးစိတ် .. တစ်နည်း ဂြိုဟ်သားလို့ အဆိုပြုထားတဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီကြားနာပွဲမှာ မက္ကစီကန်လူမျိုး သတင်းထောက်နဲ့ UFO လေ့လာသူ ဟိုင်မင် မောက်ဆန် (Jaime Maussan) တို့ကနေပြီး…

Zwe Thukha Min · Sep 14, 2023 · 1 min read

လူသားတွေက မိမိဦးနှောက်ရဲ့ ၁၀% ကိုပဲ အသုံးပြုနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာဟာ အချက်အလက်မှားတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်

ယခုတပတ် fact check လုပ်ပေးချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ လူသားတွေဟာ ဦးနှောက်ရဲ့ ၁၀% နှုန်းကိုပဲ အသုံးပြုနိုင်ပြီး ကျန် ၉၀% ကိုတော့ လက်တွေ့အသုံးပြုနိုင်ခြင်းမရှိဘူးဆိုတဲ့ အယူအဆမှား conspiracy theory တစ်ခုအကြောင်းကိုပါ။ ဒီသီအိုရီက သိပ္ပံတု၊ သိပ္ပံယောင်တွေထဲမှာ အတော်အတန်ထင်ရှားတာဖြစ်ပြီး သိပ္ပံကိုအခုမှစတင်လေ့လာ‌တဲ့သူတွေအတွက် အယုံလွယ်နိုင်တဲ့ ဂျင်းထည့်မှုတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအကြောင်းအရာက ဘာလို့မှားတယ်ဆိုတာကို ဦးနှောက်ရဲ့…

Zwe Thukha Min · Aug 16, 2023 · 1 min read

တစ်နေ့ ရေရှစ်ခွက် သောက်သင့်တယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆက မှန်ကန်ရဲ့လား

Fact Hub ရဲ့ အပတ်စဉ် မျှဝေလေ့ရှိတဲ့ အချက်အလက်စစ်ဆေးမှု ဆောင်းပါးမှာတော့ တနေ့ ရေရှစ်ခွက် သောက်သင့်တယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ မှန်ကန်ခြင်း ရှိ/မရှိဆိုတာ ဆွေးနွေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး ဒီအကြောင်းအရာကို တစ်နည်း မဟုတ် တစ်နည်း၊ တစ်နေရာမဟုတ် တစ်နေရာမှာ သေချာပေါက်ကို ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ ရေက ကျန်းမာရေးအတွက်၊ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့…

Zwe Thukha Min · Aug 12, 2023 · 1 min read

သိပ္ပံရှုထောင့်မှ နတ်ပူး နဂါးပူးခြင်း

နတ်ပွဲ၊ နဂါးပွဲတွေထဲ ဆိုင်းသံ၊ ဗုံသံကြားလိုက်တာနဲ့ လူအကောင်းကနေ ရုတ်တရက် အသိစိတ်လွတ်သွားပြီး မြေကြီးတွေမှာ လူးလှိမ့်ကုန်တာမျိုး၊ အစုလိုက် ထကကြတာမျိုး၊ တက်ကုန်တာမျိုး စတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေကို ကျွန်တော်တို့ အားလုံးကြားဖူးကြပါတယ်။ တချို့ကျတော့လည်း နေရင်းထိုင်ရင်း လူစိတ်ပျောက်ပြီး ပါးစပ်ကနေ မူမမှန်တဲ့ စကားတွေထွက်လာတာမျိုး၊ ထူးထူးဆန်းဆန်း အပြုအမူတွေနဲ့ အရူးသယောင်ဖြစ်ကုန်ကြတာမျိုးတွေကို ကြုံဖူးတဲ့သူတွေ ရှိမယ်ထင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့…

Zwe Thukha Min · Aug 4, 2023 · 1 min read

ရေမှာ မှတ်ဉာဏ်ရှိလား။ ရေမှတ်ဉာဏ်ဆိုတာ အချက်အလက်မှားလား။

Water Memory လို့ခေါ်တဲ့ ရေမှာ မှတ်ဉာဏ်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ ယုံတမ်းသိပ္ပံတုသီအိုရီတစ်ခုကို တော်တော်များများ သိကြပါတယ်။ အဲ့ဒီသီအိုရီရဲ့ အဆိုပြုချက်က ရေရဲ့မော်လီကျူးတွေဟာ ဖြတ်သန်းလာရတဲ့ ပုံရိပ်တွေကို မှတ်မိနိုင်စွမ်းရှိတယ်ဆိုတာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံထဲမှာလည်း ဒီရက်ပိုင်းအတွင်း အဲ့ဒီရေမှတ်ဉာဏ်နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေ တစ်ကျော့ပြန်ခေတ်စားလာလို့ Fact Hub ကနေပြီး အချက်အလက်စစ်ဆေးတဲ့ဆောင်းပါး ရေးသားမျှဝေလိုက်ရပါတယ်။ ဒီသီအိုရီက ယူဆချက်က ဒီလိုပါ။…

Zwe Thukha Min · Jul 29, 2023 · 1 min read

အမေရိကန် ကွန်ဂရက်ညီလာခံမှာ ဂြိုဟ်သားတွေ အမှန်တကယ်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်း အတည်ပြုထားခြင်း မရှိပါဘူး။

 အချက်အလက်မှား သတိပြုရန်  မကြာသေးခင်အချိန်က လူမှုကွန်ယက်စာမျက်နှာပေါ် ပျံ့နှံ့လာတဲ့ အမေရိကန်ဥပဒေပြုလွှတ်တော် ကွန်ဂရက်ညီလာခံမှာ အမျိုးအမည်မသိ ပျံသန်းယာဉ် ; UFO တွေနဲ့ ကမ္ဘာဂြိုဟ်ပြင်ပသက်ရှိ ; ဂြိုဟ်သားတွေ တည်ရှိကြောင်း ကြေညာတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းခေါင်းစဉ်နဲ့ ပိုစ့်တစ်ခု အမည်မဖော်လိုတဲ့ စာမျက်နှာကနေတဆင့် မျှဝေထားတာကို Fact Hub က အချက်အလက် စစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။ ဖော်ပြချက်ထဲမှာ…

Fact Hub Editorial · Jul 27, 2023 · 1 min read
123

သိပ္ပံကို သင်ချစ်ပါသလား?

Get the best of Fact Hub Myanmar — science stories, fact-checks and explainers — straight to your inbox. Free, always.

No spam. Unsubscribe any time.