📰
Nuclear Fission (နျူကလီးယပ် တမ်ပြာ)
ပြည်မကြီး အက်တင်းကာ ၎င်းကို နှစ်ပိုင်းဖြတ်တောက်ခြင်း — အသုံးဝင်ဆုံး နှင့် အန္တရာယ်အကြီးဆုံး ရူပဗေဒ ကွဲဖြစ်မှုတစ်ခု
·
Mar 7, 2026
·
1 min read
ပြည်မကြီး အက်တင်းကာ ၎င်းကို နှစ်ပိုင်းဖြတ်တောက်ခြင်း — အသုံးဝင်ဆုံး နှင့် အန္တရာယ်အကြီးဆုံး ရူပဗေဒ ကွဲဖြစ်မှုတစ်ခု
ဇီဝပြင်ပသက်ရောက်မှုဗေဒ (Epigenetics) Epigenetics ဘာသာရပ်ကို မြင်သာအောင် ပြောရရင် မျိုးရိုးဗီဇပိုင်း (Gene) တွေရဲ့ အဖွင့်အပိတ်ကို လေ့လာခြင်းပါ။ ဆဲလ်တွေရဲ့ နျူကလိယထဲက DNA မှာ ထွေထူးပြောင်းလဲတာမျိုး မရှိပေမဲ့ လုပ်ဆောင်မှု (Function) ပြောင်းလဲသွားလို့ ဗီဇထုတ်ဖော်ပုံ (Gene Expression) ပြောင်းသွားတာကို အနုစိပ်လေ့လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ဟာ သူ့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်၊ နေပုံထိုင်ပုံနဲ့ အစားအသောက် . . .…
ဘရက်ဒီခါဒီယာ (Bradycardia) ဆိုတာက ပုံမှန်ထက် နှလုံးခုန်နှုန်းနည်းတဲ့ဖြစ်စဥ်ကို ဆိုလိုတာပါ။ လူတွေအနေနဲ့ ပုံမှန်အားဖြင့် ၁ မိနစ်မှာ နှလုံးခုန်နှုန်း အကြိမ် ၆၀ ကနေ ၁၀၀ အကြား ရှိတတ်ကြပြီး တစ်ချို့လူတွေအတွက်တော့ အိပ်ပျော်နေတဲ့အချိန်တွေမှာ ၁ မိနစ်ကို အကြိမ် ၄၀ လောက်အထိပဲ နှလုံးခုန်တာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။ အများအားဖြင့် အသက်အရွယ်ကြီးပြင်းလာတာနဲ့အမျှ…
အပူငွေ့နှင့် မီးတောင်မှ ဒြပ်များ ရွေ့လျားမှု (Pyroclastic Flow) Pyroclastic Flow ဆိုတာက မီးတောင်ပေါက်ကွဲတဲ့အခါ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ဒြပ်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးရဲ့ ရွေ့လျားမှုဖြစ်စဉ်ကို ဆိုလိုတာပါ။ ဒီ ဒြပ်ပစ္စည်းတွေထဲမှာ ဖုန်မှုန့်၊ ပြာ၊ ကာဗွန်မိုနောက်ဆိုဒ် (Carbon Monoxide) နဲ့ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကလိုရိုက် (Hydrogen Chloride) တို့လို အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ပြဿနာဖြစ်စေတဲ့…
Biomagnification Biomagnification ဆိုတာ အန္တရာယ်ရှိဒြပ်တွေကို သက်ရှိတွေ စားမိရင်း အစာကွင်းဆက်ရဲ့ အပေါ်ကို တက်လေ အဲဒီအဆိပ်ပမာဏ များလေဖြစ်တာကို ခေါ်တာပါ။ ဒါကို နားလည်ဖို့ ရေကန်တစ်ကန်နဲ့ ဥပမာပေးပါရစေ။ ရေကန်ထဲမှာ ပလန့်ခ်တွန် (Plankton) လို့ ခေါ်တဲ့ အဏုဇီဝသက်ရှိလေးတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ သက်ရှိလေးတွေထဲမှာ ဓာတုအဆိပ်တစ်မျိုးရှိတယ်လို့ တွေးကြည့်ပါ။ မာကျူရီ…
Culicidae ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို သိပါသလား . . . ? ခြင် (Mosquito) လို့ အားလုံးရင်းနှီးထားကြပြီးဖြစ်တဲ့ ဒီ အင်းဆက်မျိုးစိတ်ကိုတော့ သိပ္ပံအခေါ်အဝေါ်မှာ ကော်လစ်စစ်ဒေး (Culicidae) ဆိုပြီး သတ်မှတ်သုံးနှုန်းပါတယ်။ ကော်လစ်စစ်ဒေးတွေကို အများအားဖြင့်တော့ ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်သူတွေအဖြစ် အသိများပြီး အန္တရာယ်များတဲ့ မျိုးစိတ်တစ်ခုပါ။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှာ ခြင်တွေကြောင့် နှစ်စဥ်…
ဗီတာမင်စီ အလွန်အမင်း ချို့တဲ့ရောဂါ (Scurvy) စကာရ်ဗီ (Scurvy) ဆိုတာ ဗီတာမင်စီ (Ascorbic Acid) အလွန်အမင်း ချို့တဲ့,တဲ့အခါ ဖြစ်တတ်တဲ့ ရောဂါတစ်မျိုးပါ။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နဲ့ အသီးအနှံတွေကို လုံလုံလောက်လောက် မစားတဲ့အခါ အဓိက ဖြစ်လေ့ရှိပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက အစားအစာ ရှားပါးပြတ်လပ်တဲ့ နေရာတွေမှာတော့ ဒီစကာဗီရ်ရောဂါက ပိုပြီး အဖြစ်များပါတယ်။ ဗီတာမင်စီက…
အလက်ထရိုဖိုရီစစ် (Electrophoresis) Electrophoresis ဆိုတာ မက်ခရိုမော်လီကျူးတွေကို အရည်တွေ၊ ဂျယ်လ် (Gel) တွေ၊ ကွန်ရက် (Matrix) တွေကနေ သူတို့ရဲ့ အရွယ်အစား၊ ဓာတ်ဖို ဓာတ်မသတ္တိနဲ့ မော်လီကျူးနှစ်ခုကြား နှီးနွယ်မှုအား (Binding Affinity) ပေါ် လိုက်ပြီး လျှပ်စစ်စက်ကွင်းတစ်ခုအောက်မှာ ခွဲထုတ်တဲ့ ဓာတ်ခွဲခန်းသုံး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနည်းစနစ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနည်းစနစ်ကို…
Tachyon ဆိုတာ အလင်းထက်မြန်အောင် ခရီးနှင်နိုင်တယ်လို့ ယူဆထားကြတဲ့ ဖိုတွန်လို အမှုန်တစ်မျိုးပါ။ အဆိုကြမ်းအဆင့်ပဲ ရှိသေးပြီး လက်တွေ့ထောက်လှမ်းနိုင်တာမျိုး မရှိသေးပါဘူး။ တက်ခ်ယွန် (Tachyon ) တက်ခ်ယွန်တွေက စွမ်းအင်ကို ဆုံးရှုံးတာနဲ့အမျှ အရှိန်ကလဲ ပိုပိုမြင့်လာတတ်ကြပါတယ်။ စွမ်းအင်တစ်စက်မှမရှိတဲ့ ဇီးရိုးအင်နာဂျီ တက်ခ်ယွန်တွေက အနှိုင်းမဲ့ကို မြန်ဆန်တယ်။ အလင်းရဲ့ အလျင်ထက် မြန်အောင် သွားနေချိန်မှာတောင်…
Nucleosynthesis Nucleosynthesis ဆိုတာက အက်တမ်တွေရဲ့ နျူကလိယစ်ကို ရှိပြီးသားအမှုန်တွေနဲ့ ပြန်လည်ဖန်တီးတဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး စကြဝဠာထဲမှာရှိသမျှ ဒြပ်စင်တွေအားလုံးကို ဒီနည်းလမ်းနဲ့ ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဖြစ်စဉ်မှာ အမျိုးအစားကွဲတွေလဲ ရှိပါတယ်။ နမူနာအနေနဲ့ ဘစ်ဘမ်း နျူကလီယိုဆင်းသစစ် (Big Bang Nucleosynthesis) ဟာ ဘစ်ဘမ်းလို့ခေါ်တဲ့ မဟာပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပြီးပြီးချင်းမှာပဲ အခြေခံအမှုန်လေးတွေအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။…